19/10/2026
We moeten eens af van de termen: dom en slim.
“Hij is echt dom zeg.”
“Zij komt zo goed mee, wat een slim meisje!” Of andersom…
Nog steeds hebben we de neiging mensen in hokjes van slim en dom te plaatsen.
Ja, ik weet dat mensen in hokjes plaatsen een biologische en evolutionaire oorsprong heeft.
Heel kort door de bocht helpt het ons inschatten of iets veilig is en of we kunnen overleven.
Maar hokjes van slim en dom helpen ons niet. Sterker nog, ze kunnen ons juist belemmeren om te doen waar we goed in zijn.
Ze kunnen ervoor zorgen dat we ons verheven voelen boven anderen, waardoor we onze eigen onzekerheden niet hoeven te voelen. Of juist dat we ons onzekerder voelen dan nodig is, simpelweg omdat onze kwaliteiten niet worden erkend.
Kinderen nemen deze woorden over.
En zo ontstaat er een voedingsbodem voor pesterijen.
Wat jonge kinderen vaak nog niet begrijpen, is de lading die deze woorden in onze samenleving hebben. Zelfs als ze de betekenis kennen, begrijpen ze niet altijd wat zo’n oordeel met iemand kan doen.
Ze noemen een ander kind makkelijk dom, zonder te beseffen wat dat woord teweegbrengt. Maar het kind dat dom genoemd wordt, voelt wél dat er een lading aan zit. Ook als het die nog niet helemaal begrijpt.
En zo kan schaamte ontstaan. Het zijn onbewuste processen.
Binnen een systeem voelen we oordelen vaak al voordat we ze bewust kunnen benoemen.
Je voelt dat iets niet klopt, dat je niet voldoet aan hoe het zou moeten zijn.
Onuitgesproken normen en waarden die je ongemerkt meekrijgt.
Laten we die verticale lat van dom naar slim eens in een ander licht zetten.
Gelukkig gebeurt dit steeds meer. Toch heerst nog altijd het idee dat onze kinderen slim zouden moeten zijn. Maar onze kinderen ZÍJN al SLIM!
Ieder op zijn of haar eigen manier.
Misschien moeten we daarom eens stoppen met die verticale lat en ruimte maken voor een horizontale schaal. Van links naar rechts, of andersom.
De een is niet beter dan de ander. Het is gewoonweg anders.
Geen oordeel daarover, maar een waarneming.
Niet langer bepalen hoe slim iemand is, maar ontdekken hoe iemand leert, waar diens kwaliteiten liggen en wat iemand nodig heeft om zich verder te ontwikkelen.
