30/09/2026
🌿👶🏻 Ayurvedic Management of Pediatric Skin Disorders
How does Ayurveda approach skin disorders in children?
Treatment is not simply about applying something on the skin. Ayurveda emphasizes understanding the **cause, Dosha, Dushya, Agni and individual constitution of the child.**
🔹 1. Nidana Parivarjana
Avoiding the causative and aggravating factors is the first step.
🔹 2. Dosha-based management
Treatment is planned according to the predominant and aggravated Dosha.
🔹 3. Agni & Ama management
Proper digestion and metabolism are considered important in maintaining healthy skin.
🔹 4. Ahara
Age-appropriate, wholesome and easily digestible food is emphasized according to the child's condition.
🔹 5. Vihara
Healthy daily routines, adequate sleep, hygiene and appropriate lifestyle support recovery.
🔹 6. Bahya Chikitsa
Appropriate external therapies such as selected Lepa, Abhyanga or other local measures may be considered according to the condition.
🔹 7. Shamana Chikitsa
Gentle internal medicines may be selected according to the child's age, strength, Dosha and disease.
🔹 8. Shodhana — only when appropriate
In selected cases and under expert supervision, Shodhana may be considered. Pediatric age, Bala and clinical condition must always be taken into account.
🌿 The principle is simple:
**Treat the child, not just the skin.**
Every child is different, and Ayurvedic management should therefore be individualized rather than based on a single remedy for every skin condition.
👶🏻💚 Healthy skin begins with understanding the child as a whole.
Siddhakala Hospital
Pimparne Road, Sangamner Khurd, Sangamner, Maharashtra 422605
contact - 9765 707 708 / 9922 014 015
🌿👶🏻 बालकांमधील त्वचारोगांचे आयुर्वेदिक व्यवस्थापन
आयुर्वेदात बालकांच्या त्वचारोगांकडे केवळ त्वचेची समस्या म्हणून पाहिले जात नाही. रोगाचे कारण, दोष, दूष्य, अग्नी आणि बालकाची प्रकृती यांचा सर्वांगीण विचार करून उपचार केले जातात.
🔹 १. निदान परिवर्जन
रोगास कारणीभूत किंवा रोग वाढविणारे आहार-विहार व इतर घटक टाळणे ही उपचारांची पहिली पायरी आहे.
🔹 २. दोषानुसार चिकित्सा
वात, पित्त, कफ यांपैकी कोणता दोष प्रामुख्याने विकृत आहे, त्यानुसार चिकित्सा निश्चित केली जाते.
🔹 ३. अग्नी व आम यांचा विचार
योग्य पचन व चयापचय हे आरोग्यदायी त्वचेसाठी महत्त्वाचे मानले जाते. त्यामुळे अग्नीची स्थिती लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
🔹 ४. आहार
बालकाचे वय, प्रकृती आणि रोगाची अवस्था लक्षात घेऊन योग्य, पौष्टिक व सहज पचणारा आहार देणे महत्त्वाचे आहे.
🔹 ५. विहार
योग्य दिनचर्या, पुरेशी झोप, स्वच्छता आणि योग्य जीवनशैली यांचा उपचारात महत्त्वाचा सहभाग असतो.
🔹 ६. बाह्य चिकित्सा
रोगाच्या स्वरूपानुसार योग्य ठिकाणी लेप, अभ्यंग किंवा इतर स्थानिक उपचारांचा विचार केला जाऊ शकतो.
🔹 ७. शमन चिकित्सा
बालकाचे वय, बल, प्रकृती, दोष आणि रोगाची अवस्था लक्षात घेऊन योग्य शमन औषधांचा विचार केला जातो.
🔹 ८. शोधन चिकित्सा
निवडक परिस्थितीत आणि तज्ज्ञांच्या देखरेखीखाली शोधनाचा विचार केला जाऊ शकतो. बालकाचे वय, बल आणि एकूण प्रकृती यांचा विशेष विचार आवश्यक असतो.
🌿 आयुर्वेदाचा मूलभूत दृष्टिकोन:
**“केवळ त्वचारोगावर उपचार नाही, तर संपूर्ण बालकाचा विचार.”**
प्रत्येक बालक वेगळे असते. त्यामुळे प्रत्येक त्वचारोगासाठी एकच उपचार योग्य असेल असे नाही. उपचार नेहमी बालकाची प्रकृती, वय, बल, दोष आणि रोगाची अवस्था यानुसार वैयक्तिक पद्धतीने ठरवले पाहिजेत.
👶🏻💚 निरोगी त्वचेसाठी केवळ त्वचेची काळजी नाही, तर संपूर्ण बालकाची काळजी आवश्यक आहे.
सिद्धकला हॉस्पिटल
पिंपरणे रोड, संगमनेर खुर्द, संगमनेर
संपर्क-९७६५ ७०७ ७०८ / ९९२२ ०१४ ०१५
#आयुर्वेद #कौमारभृत्य #आयुर्वेदिकबालरोग #बालत्वचारोग #बालआरोग्य #आयुर्वेदिकचिकित्सा #बालकांची_काळजी