https://www.youtube.com/@DileepChanaka

Dil Nursing Education., a, Colombo (2026)

24/10/2026

“සර්, මම කෑමට ලුණු වැඩියෙන් දාන්නේ නැහැ. ඒත් මගේ BP එක වැඩියි. එහෙම වෙන්න පුළුවන්ද?”

ඔව්, පුළුවන්.

මොකද අපි දිනපතා ආහාරයට ගන්න ලුණු ප්‍රමාණය තීරණය වෙන්නේ කෑම පිසීමේදී එකතු කරන ලුණුවලින් විතරක් නෙමෙයි.

අපි නොදැනුවත්වම කන සමහර ආහාරවලත් ලුණු විශාල ප්‍රමාණයක් අඩංගු වෙන්න පුළුවන්.

අද බලමු අපේ දිනපතා ආහාරවලින් ලුණු ශරීරයට එකතු වෙන්නේ කොහොමද කියලා.

🧂 1️⃣ කරවල සහ ලුණු දැමූ මාළු

කරවල සහ ලුණු දමා කල් තබාගන්නා මාළු වර්ගවල සෝඩියම් (Sodium) වැඩි වෙන්න පුළුවන්.

ඒවා නිතර වැඩිපුර කනවා නම්, දවස පුරා ගන්නා මුළු ලුණු ප්‍රමාණය ඉහළ යන්න පුළුවන්.

🥒 2️⃣ අච්චාරු සහ ලුණු දැමූ ආහාර

අච්චාරු, ලුණු දැමූ මිරිස් සහ වෙනත් ලුණු යොදා සකස් කළ ආහාරවලත් සෝඩියම් අඩංගු වෙනවා.

ඒ නිසා කෑමට අමතරව මේවා වැඩිපුර එකතු කරගැනීම ගැන සැලකිලිමත් වෙන්න.

🍜 3️⃣ ක්ෂණික නූඩ්ල්ස් සහ සකස් කළ ආහාර

ක්ෂණික නූඩ්ල්ස්, සූප් පැකට් සහ සමහර සකස් කළ ආහාරවල ලුණු වැඩි වෙන්න පුළුවන්.

විශේෂයෙන් නූඩ්ල්ස් සමඟ ලැබෙන රසකාරක පැකට්ටුවේ සෝඩියම් ප්‍රමාණයත් සැලකිල්ලට ගන්න.

🍞 4️⃣ පාන් සහ බේකරි ආහාර

පාන්, බනිස් සහ වෙනත් බේකරි නිෂ්පාදනවලත් ලුණු අඩංගු වෙනවා.

මේවා හැම එකකම ලුණු ප්‍රමාණය එක සමාන නැහැ. නිතර කන ආහාරවල ලේබලය බලන්න පුරුදු වෙන්න.

🥫 5️⃣ සෝස් සහ රසකාරක

සෝයා සෝස්, තක්කාලි සෝස් සහ සමහර සකස් කළ රසකාරකවල සෝඩියම් වැඩි වෙන්න පුළුවන්.

කෑමට ටිකක් එකතු කළාට, දවස පුරා කිහිප වරක් භාවිත කළොත් මුළු ප්‍රමාණය වැඩි වෙන්න පුළුවන්.

🍪 6️⃣ බිස්කට් සහ පැකට් කළ කෙටි ආහාර

සමහර බිස්කට්, චිප්ස් සහ වෙනත් පැකට් කළ කෙටි ආහාරවලත් ලුණු අඩංගු වෙනවා.

රස පැණි නිසා හෝ ලුණු රස පැහැදිලිව නොදැනෙන නිසා ඒවායේ සෝඩියම් අඩුයි කියලා හිතන්න එපා.

🍛 7️⃣ පිටතින් මිලදී ගන්නා ආහාර

කඩවලින් මිලදී ගන්නා බත්, කොත්තු, ෆ්‍රයිඩ් රයිස් සහ වෙනත් ආහාර සකස් කිරීමේදී ලුණු, සෝස් සහ රසකාරක වැඩිපුර භාවිත කරලා තිබෙන්න පුළුවන්.

ඒ නිසා හැකි සෑම විටම ලුණු අඩුවෙන් දාන්න කියලා ඉල්ලන්න.

❤️ එහෙනම් අපි මොනවද කරන්න ඕන?

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) නිර්දේශ කරන්නේ වැඩිහිටියන් දවසකට ලුණු ග්‍රෑම් 5කට අඩුවෙන් ලබාගත යුතු බවයි. ඒ කියන්නේ දළ වශයෙන් තේ හැන්දකකට අඩු ප්‍රමාණයක්. මේ ප්‍රමාණයට කෑමට එකතු කරන ලුණු සහ ආහාරවල දැනටමත් අඩංගු ලුණු දෙකම ඇතුළත් වෙනවා.

ඒ නිසා,

🙋‍♂️ ආහාර ඇසුරුම්වල සෝඩියම් ප්‍රමාණය බලන්න.

🙋‍♂️ කරවල, අච්චාරු සහ ලුණු වැඩි සකස් කළ ආහාර නිතර වැඩිපුර කෑම සීමා කරන්න.

🙋‍♂️ කෑම පිසීමේදී ලුණු ටිකෙන් ටික අඩු කරන්න.

මතක තබාගන්න: BP පාලනයට ලුණු අඩු කිරීම වැදගත් පියවරක්. නමුත් ඒ සමඟම වෛද්‍ය උපදෙස් සහ අවශ්‍ය ප්‍රතිකාරත් අනුගමනය කරන්න.

හෙට එකොළොස්වෙනි ලිපියෙන් දැන ගමු.
"බත් වැඩිපුර කෑම BP එකට බලපානවාද?
කියල..

කෙනෙකුගේ නීරෝගීකම වෙනුවෙන් මේ ලිපිය වටිනවා නම්, දන්න අයත් දැනුවත් කරන්න. ❤️

ඔබට තියෙන අදහස්, ගැටළු, අත්දැකීම් පහළින් කියන්න. 👇

මූලාශ්‍රය: ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) — Sodium Reduction; World Health Organization — Healthy Diet.

#අධිරුධිරපීඩනය #ලුණු #සෞඛ්‍යදැනුම

23/10/2026

පිළිකාවක් කියන්නෙ කිසිම කෙනෙකුට හැදෙන්න ඕන නැති ලෙඩක්,ඒ ගැන ලිපි මාලාවකින් හැමදේම කියනව.දැනටමත් ලිපි 10ක් දාල ඉවරයි.

23/10/2026

🥥සර්, මගේ කොලෙස්ටරෝල් වැඩියි. දැන් පොල් කිරි දාපු ව්‍යංජනවත් කන්න බයයි. පොල් සම්බෝලත් නවත්වන්න ඕනෙද?”

දවසක් රෝගියෙක් මගෙන් ඇහුවා.

මම කිව්වේ, “අපේ සාම්ප්‍රදායික ආහාර සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හරින්න අවශ්‍ය නැහැ. නමුත් පොල්වලින් ලැබෙන මේද ප්‍රමාණය ගැන සැලකිලිමත් වෙන්න ඕනෙ” කියලයි.

🥥 1. පොල් කිරි කොච්චර භාවිතා කරන්නද?

පොල් කිරිවල සංතෘප්ත මේදය (Saturated fat) සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් තිබෙනවා.

මේ වර්ගයේ මේදය වැඩිපුර ගැනීමෙන් රුධිරයේ LDL කොලෙස්ටරෝල් වැඩි වෙන්න පුළුවන්.

ඒ නිසා,

1️⃣- ව්‍යංජනවලට පොල් කිරි වැඩිපුර දාන එක අඩු කරන්න.
2️⃣- ඝන පොල් කිරි වෙනුවට අවශ්‍ය තැන්වල දියාරු පොල් කිරි භාවිතා කරන්න.
3️⃣- සෑම ව්‍යංජනයකටම පොල් කිරි දානවා වෙනුවට සමහර ව්‍යංජන පොල් කිරි නැතුව හදන්න.

දියාරු පොල් කිරිවලත් මේදය තිබෙන බව මතක තියාගන්න. ඒ නිසා ප්‍රමාණය පාලනය කිරීම වැදගත්.

🥥 2. පොල් සම්බෝල කන්න පුළුවන්ද?

පුළුවන්. නමුත් ප්‍රමාණය ගැන සැලකිලිමත් වෙන්න.

පොල් සම්බෝල හදන විට,

1️⃣- ගාගත් පොල් ප්‍රමාණය පාලනය කරන්න.
2️⃣- ලුණු අඩුවෙන් යොදන්න.
3️⃣- ලුණු වැඩි කරවල හෝ උම්බලකඩ විශාල ප්‍රමාණයක් එකතු කිරීමෙන් වළකින්න.

එක් වේලකට පොල් සම්බෝල මේස හැඳි 1–2ක් පමණ ගන්න එක ප්‍රායෝගික ආරම්භයක් විය හැකියි. නමුත් ඒ ප්‍රමාණය ඔබේ මුළු ආහාර රටාව අනුව වෙනස් වෙනවා.

🛢️ 3. පොල් තෙල් භාවිතා කරන්න පුළුවන්ද?

පොල් තෙල්වලත් සංතෘප්ත මේදය වැඩියි.

ඒ නිසා කොලෙස්ටරෝල් වැඩි කෙනෙක් නම් පොල් තෙල් වැඩිපුර භාවිතා කිරීමෙන් වළකින්න.

ආහාර පිසීම සඳහා ඔලිව් තෙල්, කැනෝලා තෙල් හෝ සෝයා තෙල් වැනි අසංතෘප්ත මේදය වැඩි තෙල් සුදුසු තේරීම් විය හැකියි.

තෙල් වර්ගය මොකක් වුණත්, වැඩිපුර තෙල් භාවිතා නොකිරීමත් වැදගත්.

🩸 4. ඔබේ කොලෙස්ටරෝල් වාර්තාව අනුව

LDL වැඩි නම්: පොල් කිරි, පොල් තෙල් සහ වෙනත් සංතෘප්ත මේදය වැඩි ආහාර අඩු කිරීම වැදගත්.

HDL අඩු නම්: පොල් වැඩිපුර කෑමෙන් HDL ඉලක්ක කරගෙන වැඩි කරගන්න උත්සාහ කරන්න එපා. ව්‍යායාම සහ සමබර ආහාර රටාව වැදගත්.

Triglycerides වැඩි නම්: සීනි, පැණි බීම සහ පිරිපහදු කළ පිටි ආහාරත් පාලනය කරන්න.

Total Cholesterol වැඩි නම්: එම අගය පමණක් නොව LDL, HDL සහ Triglycerides එකට සලකා බලන්න.

❤️ අවසාන පණිවිඩය

කොලෙස්ටරෝල් වැඩි වුණා කියලා පොල් සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හරින්න ඕනෙ නැහැ.

නමුත් පොල් කිරි, පොල් සම්බෝල සහ පොල් තෙල් සියල්ලම දිනපතා වැඩිපුර භාවිතා කරනවා නම්, ඒ ප්‍රමාණය අඩු කරගැනීම වැදගත්.

ආහාරයකින් ලැබෙන ප්‍රයෝජනය තීරණය වෙන්නේ ඒ ආහාරය විතරක් මත නොව, ඔබ දවස පුරා ගන්න මුළු ආහාර රටාව මතයි.

ඔබේ ගෙදර දිනපතාම පොල් කිරි දාලා ව්‍යංජන හදනවාද? ඔබ භාවිතා කරන පොල් ප්‍රමාණය ගැනත් අදහසක් ලියන්න.

ඊළඟ ලිපියෙන් 👉 කොලෙස්ටරෝල් වැඩි නම් බත්, පාන්, ඉඳිආප්ප සහ පිට්ටු කොච්චර කන්න පුළුවන්ද? 🍚

🖍️ Dil Nursing Education.

📚 මූලාශ්‍ර: American Heart Association (AHA) | World Health Organization (WHO)

23/10/2026

🟫“සර්... මගේ හිමොග්ලොබින් අඩුයි. ඒ කියන්නේ මගේ ඇඟේ යකඩත් අඩුයිද?”

වකුගඩු රෝගයෙන් පෙළෙන අයට නිතර මහන්සි දැනෙනවා නම්, ඒකට හේතුව රුධිරයේ හිමොග්ලොබින් අඩුවීම වෙන්න පුළුවන්.

නමුත් හිමොග්ලොබින් අඩු හැමෝගෙම ශරීරයේ යකඩ අඩු නැහැ. ඒක හඳුනාගන්න විශේෂ රුධිර පරීක්ෂණ තිබෙනවා.

🩸 යකඩ අපේ ශරීරයට අවශ්‍ය ඇයි?

යකඩ කියන්නේ රතු රුධිර සෛලවල හිමොග්ලොබින් නිපදවීමට අවශ්‍ය පෝෂකයක්.

යකඩ ප්‍රමාණවත් නැත්නම් ශරීරයට අවශ්‍ය රතු රුධිර සෛල නිපදවීම අපහසු වෙන්න පුළුවන්.

වකුගඩු රෝගයේදී යකඩ හිඟයත්, වකුගඩුවලින් රුධිර සෛල නිපදවීමට උදව් කරන හෝමෝනය අඩුවීමත් එකවර ඇතිවිය හැකියි.

🧪 යකඩ හිඟය හඳුනාගන්න වැදගත් පරීක්ෂණ දෙකක්

1️⃣ ෆෙරිටින් (Ferritin)

ශරීරයේ යකඩ ගබඩා කර තිබෙන ප්‍රමාණය ගැන තොරතුරු ලබාදෙන පරීක්ෂණයක්.

ෆෙරිටින් අඩු නම් යකඩ හිඟයක් තිබිය හැකියි.

නමුත් වකුගඩු රෝගය සහ ශරීරයේ දැවිල්ල ඇති අවස්ථාවල ෆෙරිටින් අගය ඉහළ යා හැකි නිසා, අගය සාමාන්‍ය හෝ වැඩි වුණා කියලා යකඩ හිඟයක් නැහැ කියලා තනිවම තීරණය කරන්න බැහැ.

2️⃣ ටීඑස්ඒටී (TSAT)

රුධිරයේ යකඩ ප්‍රවාහනය කරන ප්‍රෝටීනයේ යකඩවලින් පිරී ඇති ප්‍රමාණය පෙන්වන පරීක්ෂණයක්.

TSAT අගය අඩු නම් රතු රුධිර සෛල නිපදවීමට අවශ්‍ය යකඩ ප්‍රමාණවත් ලෙස නොලැබෙනවා විය හැකියි.

වැදගත්: ෆෙරිටින් සහ TSAT පරීක්ෂණ දෙකේ ප්‍රතිඵල එකට සලකා බැලීම වඩාත් ප්‍රයෝජනවත්.

📊 වාර්තාවේ අගයන් තේරුම් ගන්නේ කොහොමද?

🔹 ෆෙරිටින් අඩුයි + TSAT අඩුයි: ශරීරයේ යකඩ ගබඩාව අඩු වී තිබිය හැකියි.

🔹 ෆෙරිටින් සාමාන්‍ය හෝ වැඩියි + TSAT අඩුයි: ශරීරයේ යකඩ තිබුණත් රතු රුධිර සෛල නිපදවීමට අවශ්‍ය යකඩ ප්‍රමාණවත් ලෙස භාවිතයට නොලැබෙන තත්ත්වයක් විය හැකියි.

මෙවැනි අවස්ථාවල ප්‍රතිකාර තීරණය කිරීමට Hb අගය, වකුගඩු රෝගයේ තත්ත්වය සහ අනෙකුත් වාර්තාත් සලකා බලනවා.

🏠 ගෙදරදී මොනවාද කරන්න පුළුවන්?

1️⃣ යකඩ අඩංගු ආහාර ගන්න.

මාළු, මස්, බිත්තර, පරිප්පු සහ සුදුසු කොළ පැහැති එළවළු යකඩ ලබාගැනීමට උපකාරී වෙනවා.

වකුගඩු රෝගීන්ගේ පොටෑසියම් සහ පොස්පරස් අගයන් අනුව ආහාර තෝරාගැනීම සහ ප්‍රමාණය වෙනස් කිරීමට සිදුවිය හැකියි.

2️⃣ යකඩ අවශෝෂණයට උදව් වන ආහාර එකතු කරන්න.

විටමින් C අඩංගු පේර වැනි පලතුරු, ශාකමය ආහාරවල තිබෙන යකඩ ශරීරයට අවශෝෂණය කරගැනීමට උපකාරී වෙනවා. ඔබේ වකුගඩු තත්ත්වයට ගැළපෙන පලතුරු තෝරාගන්න.

3️⃣ යකඩ පෙති තමන්ම පටන් ගන්න එපා.

යකඩ අතිරේක ඖෂධ අවශ්‍යද, කටින් ගන්නා ඖෂධ ප්‍රමාණවත්ද, නැත්නම් නහරයක් ඔස්සේ යකඩ ලබාදිය යුතුද යන්න වෛද්‍යවරයා තීරණය කරනවා.

4️⃣ රුධිර පරීක්ෂණ මඟහරින්න එපා.

ප්‍රතිකාර ගන්නා විට Hb, ෆෙරිටින් සහ TSAT අගයන් නැවත පරීක්ෂා කිරීමෙන් ප්‍රතිකාරයේ ප්‍රතිඵල සහ යකඩ මට්ටම නිරීක්ෂණය කරන්න පුළුවන්.

🫘 වකුගඩු රෝගයේ අදියර අනුව

G1–G2 | eGFR 60 හෝ ඊට වැඩි
👉 රක්තහීනතාව තිබේ නම් යකඩ හිඟයත් පරීක්ෂා කරන්න.

G3a–G3b | eGFR 30–59
👉 Hb අඩු නම් ෆෙරිටින් සහ TSAT පරීක්ෂණ ගැන වෛද්‍යවරයා සමඟ කතා කරන්න.

G4 | eGFR 15–29
👉 යකඩ හිඟය සහ වකුගඩු රෝගය නිසා ඇතිවන රක්තහීනතාව දෙකම සලකා බලන්න.

G5 | eGFR 15ට අඩු
👉 විශේෂයෙන් රුධිර කාන්දුකරණ ප්‍රතිකාර ලබන අයට යකඩ තත්ත්වය නිරන්තරයෙන් පරීක්ෂා කිරීම වැදගත්.

💚 මතක තබාගන්න

හිමොග්ලොබින් අඩුයි කියලා පමණක් යකඩ පෙති ගන්න එපා.

මුලින්ම යකඩ හිඟයක් තිබෙනවාද, නැත්නම් වකුගඩු ක්‍රියාකාරිත්වය අඩුවීම නිසා රක්තහීනතාව ඇතිවී තිබෙනවාද කියලා හඳුනාගැනීම වැදගත්.

📚 විද්‍යාත්මක මූලාශ්‍ර: KDIGO 2026 වකුගඩු රෝගීන්ගේ රක්තහීනතාව පාලනය පිළිබඳ මාර්ගෝපදේශය.

💬 ඔබේ Hb, ෆෙරිටින් හෝ TSAT වාර්තාවේ අගයන් තේරුම්ගන්න අපහසුද? ඔබට තිබෙන ප්‍රශ්නය පහළින් සඳහන් කරන්න.

📌 වකුගඩු රෝගයෙන් පෙළෙන කෙනෙකුට මේ තොරතුරු වැදගත් වෙයි නම් බෙදාගන්න.

❤️ මෙවැනි සරල, විද්‍යාත්මක සෞඛ්‍ය දැනුම සඳහා Dil Nursing Education. පිටුව අනුගමනය කරන්න.

ඊළඟ ලිපියෙන් — වකුගඩු රෝගීන්ට යකඩ පෙති සහ නහරයක් ඔස්සේ ලබාදෙන යකඩ ප්‍රතිකාර අතර වෙනස මොකක්ද?

#වකුගඩුරෝග #යකඩහිඟය #රක්තහීනතාව

22/10/2026

"තාත්තේ, අද මං ඉස්කෝලේ චිත්‍රයක් ඇන්දා. ඔයා බලනවද?"

"දැන් බෑ ළමයෝ! මට ටිකක් නිදාගන්න දෙනවද?"

නිමල් එහෙම කෑගැහුවේ වැඩ ඇරිලා ගෙදර ආපු ගමන්මයි.

පොඩි පුතා අතේ තිබුණු චිත්‍රයත් අරගෙන හෙමින් අම්මා ළඟට ගියා.

"ඇයි පුතේ තාත්තට පෙන්නුවේ නැත්තේ?"

"තාත්තට මහන්සි ඇති අම්මේ. මං පස්සේ පෙන්නන්නම්."

ඒ වචන ටික ඇහුණත් නිමල් ඒ ගැන වැඩිය හිතුවේ නෑ.

නිමල්ට වයස අවුරුදු තිස් අටයි. රැකියාවේ ප්‍රශ්න, ගෙදර වියදම්, ණය වාරික එක්ක එයා නිතරම පීඩනයෙන් හිටියේ.

එයාගේ අදහස වුණේ කේන්ති ගන්න එකේ වැරැද්දක් නෑ කියන එක.

"මං කෑගහන්නේ නැතුව හොඳින් කිව්වම කවුරුත් අහන්නේ නෑනේ!"

බිරිඳ මොනවාහරි කිව්වොත් නිමල්ගේ උත්තරය ඒකයි.

ඒත් ටිකෙන් ටික ගෙදර අය නිමල් එක්ක කතා කරන එක අඩු කළා. ඔෆිස් එකේ යාළුවෝ පවා එයාට ප්‍රශ්නයක් කියන්න කලින් දෙපාරක් හිතුවා.

දවසක් නිමල්ගේ යාළුවෙක් කෙළින්ම කතාවක් කිව්වා.

"මචං, උඹ නරක මිනිහෙක් නෙවෙයි. ඒත් උඹ එක්ක ප්‍රශ්නයක් කතා කරන්න අපි බයයි. උඹ කේන්ති ගනී කියලා."

නිමල්ට ඒක හොඳටම රිදුණා.

එදා රෑ එයාට නින්ද ගියේ නෑ. තමන් ගැනම කල්පනා කළා.මහා තනි කමක් දැනුනා.. කල්පනා කරද්දි නිමල්ට දැනුණා බිරිඳ දරැවන් පවා ඉස්සර වගේ තමන් සමග සමීප නෑ කියල..

පහුවදා උදේ පුතා ඉස්කෝලේ ගිහින් ආවම නිමල් පුතා ළඟට ගියා...

"පුතේ, අද චිත්‍රයක් ඇන්දේ නෑද්ද."

නෑ.... පුතා හරි බයෙන් උත්තර දුන්නා

"ඇයි.. පුතේ?"

"නෑ... ඔයා ගෙදර ආවම ඔයාට මහන්සි ඇතිනේ.මම තාත්තට කොච්චර ආසාවෙන්ද පෙන්නන්නේ..කතා කරන්න එන්නේ.."

නිමල් පුතා දිහා බලාගෙන හිටියා.

තමන්ගේ කේන්තිය නිසා පොඩි දරුවෙක් පවා තාත්තා එක්ක කතා කරන්න කලින් හිතන තැනට ඇවිත්.

එයා හිතාගෙන හිටියේ තමන්ගේ කේන්තියෙන් අනිත් අයව පාලනය කරනවා කියලා. ඒත් ඇත්තටම සිද්ධ වෙලා තිබුණේ තමන්ට ආදරය කරන අය තමන්ගෙන් ඈත් වීමයි.

එදා තමයි නිමල්ට තේරුණේ තමන්ගේ ප්‍රශ්නය ගැන ආයෙත් හිතන්න ඕන කියලා.

කාලයක් තිස්සේ තිබුණු මානසික පීඩනය, නින්ද අඩුවීම සහ දරාගෙන හිටපු ප්‍රශ්න එයාගේ කේන්තිය වැඩි කරන්න බලපාන්න ඇති. ඒත් ඒවා අනිත් අයට රිදවීමට හේතුවක් කරගන්න බෑ කියලත් එයා තේරුම් ගත්තා.

නිමල් තමන්ගේ හැසිරීම වෙනස් කරගන්න උත්සාහ කළා. කේන්ති ගිය වෙලාවට වහාම ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ නැතුව මොහොතක් නිහඬව ඉන්න පුරුදු වුණා. අවශ්‍ය වෙලාවේ උපදෙස් ලබාගන්නත් පටන් ගත්තා.

කේන්ති යන එක සාමාන්‍ය මිනිස් හැඟීමක්. නමුත් නිතරම කේන්ති යන එකත්, ඒ කේන්තිය පාලනය කරගන්න බැරි වීමත් නොසලකා හරින්න හොඳ නැහැ.

එය ඔබේ පවුල් ජීවිතයට හෝ රැකියාවට බලපානවා නම් වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගන්න.

මොකද, අපි කේන්තියෙන් කෙනෙක්ව නිහඬ කළාට ඒ කෙනාගේ හිත දිනාගන්න බැහැ.

මේ ගැන ඔයා මොකද හිතන්නෙ..🤔
🖍️ Dil Nursing Education.

මූලාශ්‍ර: American Psychological Association (APA) — කේන්තිය සහ මානසික පීඩනය පිළිබඳ තොරතුරු.

#මානසිකසෞඛ්‍යය #කේන්තිය

22/10/2026

හැමදේම කරන්න😊,,නීරෝගීකම ගැනත් හිතන්න..දැනගන්න..🩷
🖍️ Dil Nursing Education.

21/10/2026

මනෝවිද්‍යාවේ Facial Feedback Hypothesis කියල හඳුන්වන සිනහවේ 😊 වැදගත් කම.
🖍️ Dil Nursing Education.

❤️ඔබට දුක හිතුණු වෙලාවක සිනහවකින් හිත සැහැල්ලු කරගන්න පුළුවන් වෙලා තියෙනවාද?

21/10/2026

"මට කලින් දියවැඩියාව තිබුණා. දැන් සීනි බලද්දී සාමාන්‍යයි. ඒ නිසා මම දැන් දියවැඩියා රෝගියෙක් නෙමෙයි නේද?"

රෝහලකදී හෝ සායනයකදී මේ වගේ ප්‍රශ්නයක් අහන්න ලැබුණොත් ඔබ මොකද කියන්නේ?

අද අපි කතා කරන්නේ දියවැඩියාව තියෙන බොහෝ දෙනෙක්ට වැදගත්, ඒ වගේම වැරදි අවබෝධයක් ඇතිවිය හැකි කාරණයක් ගැනයි.

🩺 1. සීනි සාමාන්‍ය වුණා කියන්නේ දියවැඩියාව සුව වුණා කියන එකද?

නැහැ. රුධිරයේ සීනි අගය සාමාන්‍ය වීමෙන් පමණක් දියවැඩියාව සම්පූර්ණයෙන්ම සුව වී ඇති බව තීරණය කරන්න බැහැ.

හිතන්න, කෙනෙකුගේ නිරාහාර රුධිර සීනි අගය (Fasting Blood Sugar - FBS) කලින් 180 mg/dL තිබුණා කියලා.

ඔහු ආහාර පාලනය කරන්න පටන් ගන්නවා. ව්‍යායාම කරනවා. වෛද්‍යවරයා නියම කළ බෙහෙත් නිවැරදිව ගන්නවා.

මාස කිහිපයකට පස්සේ FBS අගය 105 mg/dL වෙනවා.

මේක ඉතාම හොඳ ප්‍රතිඵලයක්. ඒ පුද්ගලයාගේ සීනි පාලනය දියුණු වෙලා තියෙනවා.

නමුත් ඔහු තවමත් දියවැඩියාවට බෙහෙත් ගන්නවා නම්, මේ අගය සාමාන්‍ය වීම පමණක් පදනම් කරගෙන රෝගය සුව වී ඇති බව කියන්න බැහැ.

🧬 2. එහෙනම් ශරීරය ඇතුළේ සිදුවන්නේ මොකක්ද?

අපි ආහාර ගත්තාම ඒවායේ ඇති කාබෝහයිඩ්‍රේට බිඳ වැටී ග්ලූකෝස් (Glucose) බවට පත් වෙනවා.

මේ ග්ලූකෝස් ශරීරයේ සෛලවලට ඇතුළු වෙලා ශක්තිය ලබාදීමට ඉන්සියුලින් (Insulin) කියන හෝමෝනය වැදගත් වෙනවා.

දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව (Type 2 Diabetes) ඇති බොහෝ දෙනෙකුගේ ශරීරයේ සෛල ඉන්සියුලින්වලට නිසි ප්‍රතිචාරයක් දක්වන්නේ නැහැ. ඒ වගේම කාලයත් සමඟ අග්න්‍යාශයට ප්‍රමාණවත් ඉන්සියුලින් නිපදවීමේ හැකියාවත් අඩු වෙන්න පුළුවන්.

බර අඩු කරගැනීම, නිවැරදි ආහාර රටාව, ව්‍යායාම සහ අවශ්‍ය ප්‍රතිකාර මඟින් මේ තත්ත්වය සැලකිය යුතු ලෙස දියුණු කරගන්න පුළුවන්.

ඒ නිසා සමහර අයට බෙහෙත් නොගෙනත් සීනි සාමාන්‍ය මට්ටමක පවත්වාගැනීමට හැකි වෙනවා.

නමුත් ඒ හැකියාව සෑම රෝගියෙකුටම එක සමාන නැහැ.

🧪 3. දියවැඩියාව පාලනය වෙලාද කියලා බලන්න වැදගත්ම පරීක්ෂණය මොකක්ද?

එක දවසක සීනි අගයක් පමණක් බලලා තීරණය කරන්න බැහැ.

මෙතැනදී වැදගත් පරීක්ෂණයක් තමයි HbA1c පරීක්ෂණය.

මේ පරීක්ෂණයෙන් පසුගිය මාස 2–3ක පමණ කාලයේ රුධිරයේ සීනි මට්ටම පිළිබඳ අදහසක් ලබාගන්න පුළුවන්.

උදාහරණයක් බලමු.

▪️ FBS – 105 mg/dL
▪️ HbA1c – 5.8%

මේ අගයන් අනුව එම අවස්ථාවේ සීනි මට්ටම හොඳ බව පෙනෙන්න පුළුවන්.

නමුත් මෙය බෙහෙත් ගන්න අතරතුර ලබාගත් වාර්තාවක් නම්, දියවැඩියාව සුව වී ඇති බවට එය ප්‍රමාණවත් සාක්ෂියක් නොවෙයි.

වැදගත් විද්‍යාත්මක කරුණක්:

2021දී ඇමරිකානු දියවැඩියා සංගමය (ADA) ඇතුළු ජාත්‍යන්තර විශේෂඥ කණ්ඩායමක් ඉදිරිපත් කළ එකඟතා වාර්තාවට අනුව, දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව සඳහා රෝගය සමනය වීම (Diabetes Remission) ලෙස සැලකීමට සාමාන්‍යයෙන් පහත නිර්ණායකය භාවිත කරනවා.

▪️ HbA1c අගය 6.5%ට අඩු විය යුතුයි.

▪️ එම මට්ටම අවම වශයෙන් මාස 3ක් පවත්වාගත යුතුයි.

▪️ ඒ කාලය තුළ සාමාන්‍යයෙන් රුධිරයේ සීනි අඩු කරන බෙහෙත් භාවිත නොකර තිබිය යුතුයි.

ඒ කියන්නේ වෛද්‍යවරයාගේ අධීක්ෂණය යටතේ බෙහෙත් නොගෙනත් සීනි මට්ටම දිගටම පාලනය වී තිබෙනවා නම්, දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව සමනය වී ඇති බව සලකා බැලිය හැකියි.

නමුත් සමනය වීම (Remission) කියන්නේ සම්පූර්ණයෙන්ම සුව වීම (Cure) කියන එකම නොවෙයි. පසුව නැවත සීනි මට්ටම ඉහළ යන්න පුළුවන්.

මූලාශ්‍රය: American Diabetes Association සහ ජාත්‍යන්තර විශේෂඥ කණ්ඩායමේ එකඟතා වාර්තාව.

💊 4. එහෙනම් සීනි සාමාන්‍ය වුණාම බෙහෙත් නතර කරන්න පුළුවන්ද?

මෙන්න බොහෝ දෙනෙක් අතින් සිදුවන වැරැද්ද.

සීනි අගය සාමාන්‍ය වුණාම සමහරු තමන්ම තීරණය කරලා බෙහෙත් නතර කරනවා.

නමුත් සීනි සාමාන්‍ය වී තිබෙන්නේ ඔබ ගන්නා බෙහෙත්වල බලපෑම නිසා වෙන්න පුළුවන්.

එවැනි අවස්ථාවක බෙහෙත් නතර කළොත් නැවත සීනි ඉහළ යා හැකියි.

ඒ නිසා වාර්තා පරීක්ෂා කරලා, ඔබේ වයස, වෙනත් රෝග, ගන්නා බෙහෙත් සහ සීනි මට්ටම අනුව වෛද්‍යවරයා තීරණයක් ගත යුතුයි.

විශේෂයෙන් පළමු වර්ගයේ දියවැඩියාව (Type 1 Diabetes) ඇති අය ඉන්සියුලින් තමන්ම නතර කිරීම භයානකයි.

❤️ 5. දියවැඩියාව සමනය වුණත් දිගටම අවධානය යොමු කළ යුත්තේ ඇයි?

සීනි මට්ටම හොඳ වීම ඉතාම වටිනා දෙයක්.

නමුත් කලින් දියවැඩියාව තිබූ අයගේ ඇස්, වකුගඩු, ස්නායු සහ හෘද සෞඛ්‍යය පිළිබඳ අවධානය තවදුරටත් වැදගත් වෙනවා.

ඒ නිසා වෛද්‍ය උපදෙස් අනුව HbA1c පරීක්ෂණය සහ අවශ්‍ය අනෙකුත් පරීක්ෂණ සිදු කරගන්න.

බර වැඩි නම් සුදුසු ලෙස අඩු කරගන්න. සමබර ආහාර ගන්න. නිතිපතා ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම්වල යෙදෙන්න.

මේවා සීනි පාලනයට වගේම දිගුකාලීන සෞඛ්‍යයටත් වැදගත්.

අවසානයේ මතක තබාගන්න.

රුධිරයේ සීනි සාමාන්‍ය වීම කියන්නේ සතුටු විය යුතු දෙයක්. නමුත් ඒ නිසා දියවැඩියාව සම්පූර්ණයෙන්ම සුව වී ඇති බව හිතලා ප්‍රතිකාර අත්හැරීම සුදුසු නැහැ.

නිවැරදි ප්‍රතිකාර, හොඳ ජීවන රටාව සහ නිසි පසු විපරම මඟින් දියවැඩියාව සමඟත් නිරෝගී ජීවිතයක් ගත කරන්න පුළුවන්.

ඔබට හෝ ඔබේ පවුලේ කෙනෙකුට දියවැඩියාව තිබෙනවා නම්, මේ තොරතුර ඔවුන්ටත් කියන්න.

ඔබේ අත්දැකීමත් කියන්න: සීනි අගය සාමාන්‍ය වුණා කියලා බෙහෙත් නතර කළ කෙනෙක් ඔබ දන්නවාද? ඔබට තිබෙන ප්‍රශ්නත් පහළින් අහන්න.

21/10/2026

"මම HIV පරීක්ෂණයක් කරගන්න ඕනද? මට කිසිම රෝග ලක්ෂණයක් නැහැනේ. එහෙම නම් මට HIV නැතුව ඇති නේද?" 🤔

HIV ගැන කතා කරද්දී අදටත් ගොඩක් දෙනෙක් තුළ තියෙන ප්‍රශ්නයක් තමයි මේක.

සමහර අය හිතන්නේ HIV ආසාදනය වුණොත් අනිවාර්යයෙන්ම ඇඟ කෙට්ටු වෙනවා,
උණ හැදෙනවා,
නිතරම ලෙඩ වෙනවා කියලා.

තවත් අය හිතන්නේ HIV තියෙන කෙනෙක් ළඟින් හිටියත් ඒක බෝ වෙනවා කියලා.

හැබැයි මේ අදහස් සියල්ලම නිවැරදි නැහැ. HIV ගැන විද්‍යාත්මකව තේරුම් ගනිමු.

🦠 HIV කියන්නේ මොකක්ද?

HIV (Human Immunodeficiency Virus) කියන්නේ අපේ ශරීරයේ රෝගවලට එරෙහිව සටන් කරන ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට බලපාන වෛරසයක්.

විශේෂයෙන්ම ශරීරයේ ආසාදනවලට එරෙහිව සටන් කරන CD4 කියන ප්‍රතිශක්තිකරණ සෛලවලට මේ වෛරසය බලපානවා.

ප්‍රතිකාර නොලැබුණොත් කාලයත් සමඟ මේ සෛල අඩු වී, ශරීරයට වෙනත් ආසාදනවලට එරෙහිව සටන් කිරීම අපහසු වෙන්න පුළුවන්.

HIV ආසාදනයට ප්‍රතිකාර නොලැබී දියුණු අවස්ථාවකට පත්වීම AIDS ලෙස හඳුන්වනවා. නමුත් HIV තිබෙන සෑම කෙනෙක්ම AIDS තත්ත්වයට පත්වන්නේ නැහැ.

1. HIV ආසාදනය වුණාම අනිවාර්යයෙන්ම රෝග ලක්ෂණ පෙන්වනවාද?

නැහැ.

HIV ආසාදනය වූ සමහර අයට මුල් සති කිහිපයේදී උණ, උගුරේ වේදනාව, ඇඟපත රිදීම, සමේ පලු දැමීම වැනි ලක්ෂණ ඇති වෙන්න පුළුවන්.

නමුත් තවත් අයට කිසිම රෝග ලක්ෂණයක් නොපෙන්වා වසර ගණනාවක් ජීවත් වෙන්න පුළුවන්.

ඒ නිසා කෙනෙකුගේ පෙනුමෙන් හෝ රෝග ලක්ෂණ නොමැති වීමෙන් පමණක් HIV ආසාදනය තිබෙනවාද නැද්ද කියලා තීරණය කරන්න බැහැ.

නිවැරදිව දැනගන්න පුළුවන් HIV පරීක්ෂණයකින් පමණයි.

2. HIV බෝ වෙන්නේ කොහොමද?

HIV බෝ විය හැකි ප්‍රධාන ආකාර කිහිපයක් තියෙනවා.

🔹 ආරක්ෂාවක් නොමැති ලිංගික සම්බන්ධතා මඟින්.

🔹 ආසාදිත රුධිරය ශරීරයට ඇතුළු වීමෙන්.

🔹 විෂබීජහරණය නොකළ, ආසාදිත රුධිරය සහිත ඉඳිකටු හෝ වෙනත් උපකරණ හවුලේ භාවිත කිරීමෙන්.

🔹 HIV ආසාදනය ඇති මවකගෙන් දරුවාට ගර්භණී කාලයේදී, දරු ප්‍රසූතියේදී හෝ මව්කිරි දීමේදී. නිසි ප්‍රතිකාර මඟින් මෙම අවදානම විශාල වශයෙන් අඩු කළ හැකියි.

💡 3. HIV බෝ නොවන අවස්ථා මොනවාද?

HIV ආසාදනය තිබෙන කෙනෙක් සමඟ,

🔹 එකට වාඩි වී සිටීමෙන්.

🔹 අතට අත දීමෙන් හෝ වැළඳ ගැනීමෙන්.

🔹 එකට ආහාර ගැනීමෙන් හෝ පිඟන්, කෝප්ප හවුලේ භාවිත කිරීමෙන්.

🔹 වැසිකිළි හවුලේ භාවිත කිරීමෙන්.

🔹 කැස්සෙන්, කිවිසුම් යාමෙන් හෝ සාමාන්‍ය කෙළ සම්බන්ධතාවලින්.

HIV බෝ වෙන්නේ නැහැ.

ඒ නිසා HIV ආසාදනය ඇති පුද්ගලයෙකුට වෙනස්කම් කිරීම, කොන් කිරීම හෝ අනවශ්‍ය ලෙස බිය වීම විද්‍යාත්මකව සාධාරණ නැහැ.

💡 4. HIV පරීක්ෂණයක් කරගත යුත්තේ කවදාද?

අවදානමක් සහිත සම්බන්ධතාවක් හෝ සිදුවීමක් සිදුවී තිබෙනවා නම්, රෝග ලක්ෂණ එනතුරු බලා සිටින්න එපා.

HIV පරීක්ෂණවලින් ආසාදනය හඳුනාගත හැකි කාලය පරීක්ෂණ වර්ගය අනුව වෙනස් වෙනවා. ඒ නිසා සිදුවීම සිදු වූ වහාම කරන පරීක්ෂණයකින් HIV ආසාදනයක් සම්පූර්ණයෙන්ම බැහැර කරන්න බැහැ.

විශේෂයෙන්ම අවදානමක් සහිත සිදුවීමක් පසුගිය පැය 72 ඇතුළත සිදුවී තිබෙනවා නම්, වහාම රෝහලකට හෝ ලිංගික සෞඛ්‍ය සායනයකට යන්න.

වෛද්‍ය උපදෙස් අනුව PEP (Post-Exposure Prophylaxis) නමැති HIV ආසාදනය වැළැක්වීමට ලබාදෙන හදිසි ඖෂධ ප්‍රතිකාරය ආරම්භ කළ හැකියි. එය හැකි ඉක්මනින්, අනිවාර්යයෙන්ම පැය 72 ඇතුළත ආරම්භ කළ යුතුයි.

💊 5. HIV ආසාදනය වුණොත් ජීවිතය අවසන්ද?

කොහෙත්ම නැහැ.

අද HIV පාලනය කිරීමට ඉතා සාර්ථක ඖෂධ ප්‍රතිකාර තිබෙනවා. ඒවා ART (Antiretroviral Therapy) ලෙස හඳුන්වනවා.

නිසි ලෙස ප්‍රතිකාර ලබාගැනීමෙන් වෛරසය ශරීරය තුළ පාලනය කරගන්න පුළුවන්. ඒ වගේම ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය ආරක්ෂා කරගෙන දිගු කාලයක් හොඳ ජීවිතයක් ගත කිරීමටත් හැකියාව තිබෙනවා.

තවත් වැදගත් දෙයක් තියෙනවා.

ප්‍රතිකාර නිසි ලෙස ලබාගෙන වෛරසයේ ප්‍රමාණය දිගටම හඳුනාගත නොහැකි මට්ටමක (Undetectable) පවත්වාගෙන යන පුද්ගලයෙකුගෙන් ලිංගික සම්බන්ධතා මඟින් HIV බෝ වීමේ අවදානමක් නැහැ. මෙය U=U (Undetectable = Untransmittable) ලෙස හඳුන්වනවා.

❤️ අවසානයේ මතක තබාගන්න.

HIV ගැන දැනුම තිබීමෙන් ඔබට ඔබව ආරක්ෂා කරගන්නත්, අවශ්‍ය වෙලාවට පරීක්ෂණ කරගන්නත්, නිසි ප්‍රතිකාර ලබාගන්නත් පුළුවන්.

HIV ආසාදනයක් තිබීම කෙනෙකුගේ චරිතය ගැන තීරණයක් ගන්න හේතුවක් නොවෙයි. ඔවුන්ට අවශ්‍ය වන්නේ අපහාසය නොවෙයි; නිසි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර, ගෞරවය සහ සහයෝගයයි.

ඔබේ සෞඛ්‍යය ගැන සැකයක් තිබෙනවා නම්, බියෙන් සැඟවී සිටිනවාට වඩා නිවැරදි පරීක්ෂණයක් කරගැනීම වටිනා තීරණයක්.

ඔබත් HIV ගැන මීට පෙර වැරදි අදහසක් විශ්වාස කරලා තිබුණද? නැත්නම් මේ ගැන තවමත් පැහැදිලි කරගන්න අවශ්‍ය ප්‍රශ්නයක් තිබෙනවාද? පහළින් අදහසක් එකතු කරන්න.

මේ දැනුම තවත් කෙනෙකුට වැදගත් වෙන්න පුළුවන්. ඔවුන්ටත් දැනගන්න මේ ලිපිය බෙදාගන්න.

තොරතුරු මූලාශ්‍ර:
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) | UNAIDS | ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලිංගාශ්‍රිත රෝග හා ඒඩ්ස් මර්දන වැඩසටහන (NSACP)

ඊළඟ ලිපියෙන්: HIV පරීක්ෂණයක් කළ යුත්තේ කවදාද? පරීක්ෂණ වාර්තාවක් නිවැරදිව තේරුම් ගන්නේ කොහොමද? ගැන දැනගමු.

20/10/2026

🎗️හිතන්න, අවුරුදු 52ක පුද්ගලයෙක් පරීක්ෂණ කිහිපයකට පස්සේ Biopsy එකක් කරගන්නවා.

දවස් කිහිපයකට පස්සේ Report එක ලැබෙනවා.

එහි තියෙන වචන ඔහුට තේරෙන්නේ නැහැ.

“Malignant” කියන වචනය දැක්ක ගමන් ඔහු බය වෙනවා.

මේ වචනවලින් ඇත්තටම අදහස් වෙන්නේ මොකක්ද?

අද අපි සරලව තේරුම් ගනිමු.

1️⃣ Biopsy කියන්නේ මොකක්ද?

ශරීරයේ සැක සහිත ස්ථානයකින් කුඩා පටක සාම්පලයක් ලබාගෙන පරීක්ෂා කිරීම Biopsy ලෙස හඳුන්වනවා.

එම පටකය විශේෂ ක්‍රමයකින් සකස් කර අන්වීක්ෂයකින් පරීක්ෂා කරනවා.

මෙම පරීක්ෂණයෙන් සෛලවල හැඩය, සැක සහිත වෙනස්කම් සහ පිළිකා ලක්ෂණ තිබෙනවාද යන්න හඳුනාගන්න පුළුවන්.

එහි ප්‍රතිඵල ඇතුළත් වාර්තාවට Histopathology Report කියනවා.

2️⃣ Report එකේ Benign කියලා තිබුණොත්?

Benign = පිළිකා නොවන තත්ත්වයක්.

උදාහරණයක් ලෙස, ශරීරයේ ගැටිත්තක් තිබුණත් එය පිළිකාවක් නොවන ගැටිත්තක් විය හැකියි.

නමුත් Report එකේ Benign කියලා තිබුණත් සාම්පලය ප්‍රමාණවත්ද, පරීක්ෂා කළ පටකය සැක සහිත ස්ථානයට ගැළපෙනවාද කියන කරුණු වැදගත්.

පරීක්ෂණ ප්‍රතිඵලය සහ වෛද්‍යවරයාගේ සැකය අතර නොගැළපීමක් තිබුණොත් තවත් පරීක්ෂණ අවශ්‍ය වෙන්න පුළුවන්.

🔴 3️⃣ Malignant කියලා තිබුණොත්?

Malignant = පිළිකාමය තත්ත්වයක්.

Report එකේ පටකයේ Malignant cells හඳුනාගෙන තිබෙන බව සඳහන් නම්, එය පිළිකාවක් තහවුරු කිරීමට වැදගත් සාක්ෂියක්.

නමුත් එතැනින් සියලුම තොරතුරු ලැබෙන්නේ නැහැ.

තවදුරටත් සොයා බැලිය යුතු කරුණු තිබෙනවා.

4️⃣ Adenocarcinoma කියන්නේ මොකක්ද?

මෙය පෙනහළු ඇතුළු විවිධ අවයවවල ඇතිවිය හැකි පිළිකා වර්ගයක්.

මෙම පිළිකා සෛලවලට ග්‍රන්ථිමය සෛලවල ලක්ෂණ තිබෙනවා.

පෙනහළු පිළිකාවලදී මෙය බහුලව හඳුනාගන්නා වර්ගයක්.

ඒත් Adenocarcinoma කියන වචනය තිබුණා කියලා පමණක් පිළිකාව කොතරම් පැතිරිලාද කියන්න බැහැ.

5️⃣ Squamous Cell Carcinoma කියන්නේ මොකක්ද?

මෙය තවත් පිළිකා වර්ගයක්.

පෙනහළු, මුඛය, ගැබ්ගෙල සහ වෙනත් අවයවවල ඇතිවිය හැකියි.

මෙහි නමෙන් පිළිකා සෛලවල ස්වභාවය පිළිබඳ තොරතුරක් ලැබෙනවා.

නමුත් පිළිකාවේ අවධිය (Stage) තීරණය කිරීමට වෙනත් තොරතුරුත් අවශ්‍යයි.

6️⃣ Grade සහ Stage කියන්නේ එකම දෙයක්ද?

නැහැ. මේ දෙක අතර වෙනස තේරුම් ගැනීම ඉතා වැදගත්.

Grade (පිළිකා සෛලවල ස්වභාවය):

අන්වීක්ෂයෙන් බැලූ විට පිළිකා සෛල සාමාන්‍ය සෛලවලින් කොතරම් වෙනස්ද සහ ඒවායේ වර්ධන ස්වභාවය කෙබඳුද යන්න ගැන තොරතුරු ලබා දෙනවා.

Stage (පිළිකාව පැතිරී ඇති මට්ටම):

පිළිකාව ඇති ස්ථානය, එහි ප්‍රමාණය, අසල වසා ගැටිතිවලට පැතිරී තිබෙනවාද සහ වෙනත් අවයවවලට පැතිරී තිබෙනවාද යන්න සලකා බලනවා.

ඒ සඳහා CT, MRI, PET-CT සහ වෙනත් අවශ්‍ය පරීක්ෂණ භාවිතා කළ හැකියි.

මතක තියාගන්න: Grade එක සහ Stage එක එකම දෙයක් නෙවෙයි.

7️⃣ Immunohistochemistry (IHC) කියන්නේ මොකක්ද?

සමහර Biopsy වාර්තාවල IHC කියලා සඳහන් වෙනවා.

මෙය විශේෂ වර්ණක සහ ප්‍රතිදේහ භාවිතයෙන් පටකයේ ඇති සෛලවල ලක්ෂණ හඳුනාගැනීමට කරන පරීක්ෂණයක්.

උදාහරණයක් ලෙස, පිළිකා සෛල කුමන වර්ගයට අයත්ද යන්න පැහැදිලි කරගැනීමට මෙය උපකාරී වෙන්න පුළුවන්.

සමහර පිළිකාවලදී ප්‍රතිකාර තෝරාගැනීමටත් IHC ප්‍රතිඵල වැදගත් වෙනවා.

8️⃣ උදාහරණයක් ලෙස Report එකක් බලමු.

පහත දැක්වෙන්නේ තේරුම් ගැනීම සඳහා සකස් කළ උදාහරණයක්. මෙය සැබෑ රෝගියෙකුගේ වාර්තාවක් නොවෙයි.

Sample: Lung tissue
Diagnosis: Adenocarcinoma
IHC: Further markers reported

මෙයින් තේරුම් ගත හැක්කේ ලබාගත් පටකයේ Adenocarcinoma වර්ගයේ පිළිකාවක් හඳුනාගෙන ඇති බවයි.

නමුත් මේ වචන කිහිපයෙන් පමණක්,

🔹 පිළිකාව කොතරම් පැතිරිලාද?
🔹 සුව කිරීමට හැකිද?
🔹 කුමන ප්‍රතිකාරය සුදුසුද?

කියලා තීරණය කරන්න බැහැ.

ඒ සඳහා අනෙකුත් වාර්තා, රෝගියාගේ තත්ත්වය සහ අවශ්‍ය වැඩිදුර පරීක්ෂණ සලකා බැලිය යුතුයි.

❤️ වැදගත්ම දේ

Biopsy Report එකක අමාරු වචනයක් දැක්කාම තනිවම තීරණ ගන්න එපා.

Report එකේ වචනවලට අමතරව, සාම්පලයේ ප්‍රමාණවත්භාවය, පරීක්ෂණ ප්‍රතිඵල සහ වෛද්‍ය ඇගයීමත් වැදගත්.

පිළිකාවක් තහවුරු වුණත් එයින් අදහස් වෙන්නේ ප්‍රතිකාරයක් නැහැ කියන එක නොවෙයි.

පිළිකාවේ වර්ගය, අවධිය සහ රෝගියාගේ තත්ත්වය අනුව ප්‍රතිකාර සැලසුම් වෙනස් වෙනවා.

නිවැරදි වාර්තාවක්, නිවැරදි අර්ථකථනයක් සහ නියමිත වේලාවට ප්‍රතිකාර ලබාගැනීම ඉතා වැදගත්.

📌 ඊළඟ පිළිකා ලිපි මාලාවේ 11 වන ලිපියෙන්:

🎗️ “Cancer Stage 1, 2, 3, 4 කියන්නේ මොනවාද? Stage 4 වුණොත් සුව කරන්න බැරිද?”

පිළිකාවේ අවධිය තීරණය කරන්නේ කොහොමද? CT, MRI සහ වෙනත් පරීක්ෂණ වාර්තාවලින් පිළිකාව පැතිරීම ගැන දැනගන්නේ කොහොමද?

ඒ වගේම Stage 4 කියන්නේ අනිවාර්යයෙන්ම ජීවිතය අවසන් කියන එකද? යන්නත් සාක්ෂි සහිතව පැහැදිලි කරමු.

Follow 👉 🖍️ Dil Nursing Education.

මූලාශ්‍ර:

- National Cancer Institute (NCI) — Cancer Diagnosis
- National Cancer Institute (NCI) — Tumor Grade
- National Cancer Institute (NCI) — Cancer Staging
- American Cancer Society — Understanding Your Pathology Report

Dil Nursing Education.

24/10/2026

23/10/2026

23/10/2026

23/10/2026

22/10/2026

22/10/2026

21/10/2026

21/10/2026

21/10/2026

20/10/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category

Listing takedown request