Sunrise Medico Pharma

09/10/2026

अहिले अन्र्तराष्ट्रिय सन्चार माध्यममा मूख्य स्थान प्राप्त स्वास्थ नियुज : प्लेग रोग 🌚 यसको इतिहास र वर्तमान ;
प्लेग (Plague) मानव इतिहासकै सबैभन्दा घातक र विनाशकारी महामारीमध्ये एक हो, जसले विभिन्न कालखण्डमा करोडौँ मानिसको ज्यान लिएको छ । यो महामारी 'यर्सिनिया पेस्टिस' (Yersinia pestis) नामक ब्याक्टेरियाका कारण फैलिन्छ, जुन मुख्यतया मुसा र तिनीहरूमा पाइने उपियाँ (fleas) मार्फत मानिसमा सर्छ ।
इतिहासमा प्लेगका तीनवटा मुख्य र भयानक लहर (महामारी) हरू आएका थिए:

१. जस्टिनियनको प्लेग (Plague of Justinian) – सन् ५४१–५४२

यो इतिहासमा लिपिबद्ध भएको प्लेगको पहिलो ठूलो महामारी हो । यो तत्कालीन बाइजान्टिन साम्राज्य (विशेषगरी राजधानी कन्स्टान्टिनोपल) मा फैलिएको थियो । यस महामारीका कारण दैनिक हजारौँ मानिसको मृत्यु हुने गर्थ्यो र यसले युरोप तथा उत्तर अफ्रिकाको झन्डै आधा जनसंख्या सखाप पारेको अनुमान गरिन्छ ।

२. ब्ल्याक डेथ (Black Death) – १४औँ शताब्दी (सन् १३४६–१३५३)

यो मानव इतिहासकै सबैभन्दा कुख्यात र विनाशकारी महामारी हो । यसलाई कालो मृत्यु (Black Death) भनिन्छ किनभने यसबाट संक्रमित भएका मानिसहरूको शरीरका तन्तुहरू मरेर छाला कालो हुने गर्थ्यो ।
• प्रभाव: यस महामारीले युरोप, एसिया र उत्तर अफ्रिकामा आतंक मच्चायो । यसबाट युरोपको मात्रै झन्डै एक-तिहाइदेखि आधा जनसंख्या नष्ट भएको थियो ।
• क्षति: यस महामारीका कारण विश्वभर झन्डै ७ देखि २० करोड (जसमा युरोपमा मात्रै २ करोड ५० लाख) मानिसले ज्यान गुमाएको विश्वास गरिन्छ ।
• असर: यो महामारी यति भयानक थियो कि मानिसहरू मर्न लागेका आफ्नै आफन्तलाई समेत घरमै छाडेर भाग्ने गर्थे । यसले विश्वको सामाजिक, आर्थिक र राजनीतिक संरचना नै बदलेको थियो ।

३. तेस्रो प्लेग महामारी (Modern Plague) – सन् १८५५

यो महामारी चीनको युनान प्रान्तबाट सुरु भएर हङकङ र भारत हुँदै विश्वभर फैलिएको थियो ।
• प्रभाव: भारतमा मात्रै यस महामारीबाट सन् १८९८ देखि १९१८ को बीचमा झन्डै १ करोड मानिसको मृत्यु भएको थियो ।
• वैज्ञानिक खोज: यसै महामारीका दौरान सन् १८९४ मा वैज्ञानिक अलेक्जान्डर यर्सिन (Alexandre Yersin) र कितासातो शिबासा बुरोले प्लेग गराउने ब्याक्टेरिया 'यर्सिनिया पेस्टिस' पत्ता लगाएका थिए । त्यसपछि मात्र यस रोगको सही उपचार र नियन्त्रणका उपायहरू सम्भव भए ।

अन्य ऐतिहासिक घटनाहरू

• मर्सिलेको ग्रेट प्लेग (Great Plague of Marseille - 1720): फ्रान्सको मर्सिले सहरमा फैलिएको यस प्लेगले झन्डै १ लाख मानिसको ज्यान लिएको थियो ।
• रसियन प्लेग (1770–1772): रुसको मस्को सहरमा फैलिएको यस प्लेगले पनि ठूलो क्षति पुर्‍याएको थियो ।

वर्तमान स्थिति

आधुनिक चिकित्सा विज्ञान, एन्टिबायोटिक्स (जस्तै: Streptomycin) र सरसफाइमा आएको सुधारका कारण आज प्लेगलाई पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गर्न सकिएको छ । यद्यपि, विश्वका केही दुर्गम भागहरूमा अझै पनि यसका फाट्टफुट्ट केसहरू देखिने गर्छन्, जसलाई समयमै एन्टिबायोटिक दिएर निको पार्न सकिन्छ

07/10/2026

🥺🥺🥺

07/10/2026

अहिले नेपालका विभिन्न भागहरूमा स्क्रब टाइफसको प्रकोप (Outbreak) तीव्र रूपमा फैलिरहेको छ। स्वास्थ्य मन्त्रालयको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा (EDCD) को हालैको प्रतिवेदन अनुसार सन् २०२६ जनवरीदेखि अहिलेसम्म नेपालका ७७ मध्ये ७४ जिल्लामा यो संक्रमण पुष्टि भइसकेको छ।
यस प्रकोपको हालको अवस्था यस्तो छ:
• संक्रमणको संख्या: देशभर १०,२१० भन्दा बढी मानिस यसबाट संक्रमित भइसकेका छन्।
• प्रभावित क्षेत्रहरू: सबैभन्दा बढी संक्रमण लुम्बिनी प्रदेश मा देखिएको छ। त्यसबाहेक सुदूरपश्चिम, गण्डकी, र बागमती प्रदेशहरू पनि उच्च जोखिममा छन्।
• गम्भीर अवस्था (सल्यान): विशेषगरी सल्यान जिल्लाको दर्मा गाउँपालिका र आसपासका क्षेत्रमा यसले महामारीको रूप लिएको छ, जहाँ केही हप्ताभित्रै ६०० भन्दा बढी संक्रमित फेला परेका छन् र हालसम्म ९ जनाको मृत्यु भइसकेको छ।
वर्षातको समय र त्यसपछिका महिनाहरूमा (साउनदेखि कात्तिकसम्म) झाडी र घाँसहरू बढ्ने हुनाले यो किराको संख्या वृद्धि भई संक्रमण तीव्र रूपमा फैलिने गर्दछ।
के गर्ने?
यदि तपाईं वा तपाईंको परिवारमा कसैलाई लगातार कडा ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने वा शरीरमा कालो पाप्रा (दाग) जस्ता लक्षण देखिएमा ढिला नगरी नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा जाँच गराउनुहोला। सरकारी अस्पताल तथा स्वास्थ्य चौकीहरूमा यसको परीक्षण र उपचारका लागि डक्सिसाईक्लिन जस्ता एन्टिबायोटिक औषधि निःशुल्क उपलब्ध छन्।

07/10/2026

स्क्रब टाइफस एउटा सरुवा रोग हो जुन ओरियन्सिया सुसुगामुसी (Orientia tsutsugamushi) नामक ब्याक्टेरियाका कारण लाग्छ। यो रोग संक्रमित ससाना किर्ना वा उपियाँको प्रकृतिका सुक्ष्म किरा (Chiggers) को टोकाइबाट मानिसमा सर्छ।
यो विशेषगरी झाडी, बुट्यान, र घाँसे मैदान भएका ग्रामीण क्षेत्रहरूमा बढी पाइन्छ।

मुख्य लक्षणहरू

संक्रमित किराले टोकेको ५ देखि २० दिनभित्र लक्षणहरू देखिन थाल्छन्:
• कडा ज्वरो आउनु र जाडो लाग्नु।
• कालो दाग (Eschar): किराले टोकेको ठाउँमा दुखाइ नहुने, कालो खत वा पाप्रा (जसलाई एस्कार भनिन्छ) देखिनु। यो अक्सर काखी, जाँघको काप वा शरीरका लुकेका भागहरूमा हुन्छ।
• असह्य टाउको दुख्नु र मांसपेशीहरू दुख्नु।
• शरीरमा राता मसिना बिमिराहरू आउनु र ग्रन्थीहरू (Lymph Nodes) सुन्निनु।

उपचार र जटिलता

• उपचार: यसको उपचार एन्टिबायोटिक (मुख्यतः डक्सिसाईक्लिन - Doxycycline) बाट गरिन्छ। समयमै औषधि सुरु गरेमा यो रोग निकै चाँडो निको हुन्छ।
• जटिलता: उपचारमा ढिलाइ भएमा यसले कलेजो, मिर्गौला, र फोक्सोमा असर पुर्‍याई बहु-अंग विफलता (Multi-organ failure) वा मस्तिष्क ज्वरो जस्ता गम्भीर समस्या निम्त्याउन सक्छ।

बच्ने उपायहरू

• झाडी वा घाँस भएको ठाउँमा जाँदा शरीर पूरै ढाक्ने लामो बाहुला भएको लुगा र जुत्ता लगाउने।
• भुइँमा वा घाँसमा सिधै नबस्ने वा नसुत्ने।
• घरपालुवा जनावरको सरसफाइमा ध्यान दिने र घर वरपरका झाडीहरू सफा राख्ने।

16/08/2026

अहिले यो सिजनल फ्लुको सन्क्रमणले सतायेको छ ।

13/08/2026

😡🥺👀

13/07/2026

डिप्रेसन (Depression) का लक्षणहरु पढ्नुहोस्।

१. Cognitive Symptoms / सोचाइसँग सम्बन्धित लक्षणहरु
- आफूलाई मूल्यहीन वा निकम्मा ठान्नु।
- अत्यधिक अपराधबोध वा आत्मदोष गर्नु।
- भविष्यप्रति निराश हुनु।
- निर्णय गर्न गाह्रो हुनु।
- ध्यान केन्द्रित गर्न कठिनाइ हुनु।
- कुनै पनि कुरा सम्झन गाह्रो हुनु।
- नकारात्मक सोच मात्र आउनु।
- "मेरो जीवनको कुनै अर्थ छैन" भन्ने सोच आउनु।
- मृत्यु वा आत्महत्याको बारेमा बारम्बार सोच आउनु।

२. Emotional Symptoms / भावनासँग सम्बन्धित लक्षणहरु
- लगातार उदास वा खिन्न महसुस हुनु।
- पहिले रमाइला लाग्ने काममा पनि रुचि हराउनु।
- खालीपन वा शून्यता महसुस हुनु।
- निराशा र असहायपन महसुस हुनु।
- सानो कुरामा पनि रुन मन लाग्नु।
- चिडचिडापन वा झर्को बढ्नु।
- अत्यधिक चिन्ता वा बेचैनी हुनु।
- खुसी महसुस गर्न नसक्नु।

३. Physical Symptoms / शरीरसँग सम्बन्धित लक्षणहरु
- धेरै थकान वा ऊर्जा कम हुनु।
- निद्रा नलाग्नु (Insomnia) वा धेरै सुत्नु (Hypersomnia)।
- भोक कम हुनु वा धेरै खानु।
- तौल घट्नु वा बढ्नु।
- शरीर दुख्ने, टाउको दुख्ने वा अन्य अस्पष्ट शारीरिक पीडा हुनु।
- यौन इच्छामा कमी आउनु।
- काम गर्दा शरीर भारी महसुस हुनु।
- बोल्ने वा हिँड्ने गति कम हुनु वा उल्टै अत्यधिक छटपटी हुनु।

४. Behavioral Symptoms / व्यवहारसँग सम्बन्धित लक्षणहरु
- सामाजिक भेटघाटबाट टाढा बस्नु।
- काम, पढाइ वा दैनिक जिम्मेवारीमा रुचि घट्नु।
- व्यक्तिगत सरसफाइ र हेरचाहमा लापरवाही गर्नु।
- पहिले मन पर्ने गतिविधि छोड्नु।
- धेरै समय ओछ्यानमै बस्नु वा निष्क्रिय रहनु।
- निर्णय टार्ने वा काम अधुरो छोड्ने बानी बढ्नु।
- रक्सी, लागूपदार्थ वा अन्य अस्वस्थ व्यवहारतर्फ आकर्षित हुनु।
- आत्म-हानि (Self-harm) गर्ने वा आत्महत्याको प्रयास गर्ने जोखिम बढ्नु।

यी लक्षण तथा संकेतहरू कम्तीमा २ हप्ता वा सोभन्दा बढी समयसम्म निरन्तर रहँदा र दैनिक जीवन, काम, पढाइ वा सम्बन्धमा स्पष्ट असर परेमा डिप्रेसनको सम्भावना हुन सक्छ।

यस्तो अवस्थामा योग्य मानसिक स्वास्थ्य विशेषज्ञसँग मूल्याङ्कन र आवश्यक उपचार लिनु उचित हुन्छ।

10/07/2026

16/06/2026

👉🏿🥺🥺👽👽👈🏿