Anjel Heart

24/03/2017

९ महीना सम्म आमाले हामीलाई पेटमा पल्छिन। गर्भावस्था भरी वाकवाकी सहन्छिन्। खुट्टा सुन्याई-सुन्याई पेटको छाला तंकिउँजेल सम्म बोक्छिन। दुख, पिंडा, आंसू, पसीना, र रोदन सहेर पनि हामीलाई केहि नहोस भनेर ध्यान दिन्छिन्। सिंडी चड्डा गार्हो हुन्छ , जुत्ता लगाउन झुकन सक्दिनंन तैपनि पेटको नानीलाई केहि नहोस भन्ने चाहन्छिन्। सूतदा कोल्टे परेर सुत्छिन। पेट भित्र नानीले हानेको लात्तीले उनको निंद्रा बिगरिदिन्छ। पेट भित्र बच्चा चल्दा उनको भोक उड्छ। त्यसपछि मुटु फूटने व्यथा सहेर हामीलाई जन्माउँछिन . ऊनि हाम्रो नर्स बन्छिन् . छाती को दशधारा दूध चुसाएर हुर्काउछिन। ऊनि हाम्रो भान्से बान्छिन् । ऊनि हाम्रो नौकरनी बान्छिन्। धोबिनी बान्छिन्। धाइ बान्छिन्। पुलिस बनेर सुरक्षा दिन्छिन्। गरूआमा बनेर क ख रा शिकाउछिन , ड्राईवर बनेर घुमाउन लैजान्छिन्। फ्यान बनेर प्रसंसा गर्छिन . साथी बनेर माया गर्छिन। हाम्रो लगी संघर्ष गर्छिन , रुन्छिन् कराउछिन्, अरुसंग झगड़ा गर्छिन। खांदा, पिउदा, घुमदा नानी पाहिले भनेर बच्चालाई पहिलो प्राथमिकत दिएर मात्र आफु खन्छिन् . हाम्रो लगी अहोरात्र खट्छिन . डॉक्टर बनेर स्वस्थ्य को ध्यान रख्छिन। तैपनि यसको बदलामा केहि मग्दीनन तर आजका छोरा-छोरीहरु यसको बदलामा बूडाभएका बा-आमा लाई बृद्धाश्रम पठाउँछन्। यस्ता छोरा -छोरीहरु माथि दया गरेर दुइ-चार शब्द कमेन्ट गर्नु हुन्छ कि ?

16/03/2017

आगामी वैशाख ३१ गते हुने स्थानीय तहको निर्वाचनमा तपाईले भोट दिन पाउनुहुन्छ कि हुन्न?, मतदाता नामावलीमा तपाईँको नाम छ कि छैन? त्यो खुल्दुली लागेको भए यह...

08/03/2016

यसकारण पर्छ मिर्गौलामा पत्थरी
तपाइँ पनि जानकारी लिनुहोस् र अरुलाई पनि जानकारी गरौनुहोस

स्वस्थ जीवन खुसि जीवन

मिर्गौला एवंम् पित्ताशयमा हुने पत्थरीको प्रमुख कारण मौसम, पिसाब नलीमा हुने संक्रमण र वंशाणुगत भएपनि खानालेसमेत यसमा ठूलो प्रभाव पारेको हुन्छ । प्रायः वयष्क महिलामा भन्दा पुरुषमा यो समस्या बढी पाइन्छ । घाममा बढी समय काम गर्दा पसिना निस्कन्छ । साथै, गर्मी मौसममा कम पानी सेवन गरेमा पिसाब थोरै लाग्छ । जसले गर्दा पिसाबमा लवणहरू जम्मा भएर पत्थरको रुप लिन थाल्छ ।

वंशाणुगत युरिक एसिड र अक्जालेटको मेटाबोलिजममा गडबड हुनाले पनि मिर्गौलामा पत्थर बन्ने सम्भावना बढी हुन्छ । पत्थर बन्न मद्दत पु¥याउने तत्वहरू खानाबाट प्रशस्त प्राप्त भएमा पनि यो समस्या आउन सक्छ । क्याल्सियम, फस्फोरस जस्ता तत्व मानिसलाई आवश्यक भए पनि पत्थर बन्ने प्रवृत्ति भएको शरीरका लागि भने यसले नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ ।

एक चोटि पत्थरी बनेपछि बराबर बनिरहने हुनाले सरल र बिनाझन्झट दैनिक खानामा उचित प्रकारका खाद्यपदार्थ छनोट गर्न सकेमा यस समस्यालाई नियन्त्रण गर्न सकिन्छ ।

साधारणतया मिर्गौैलामा क्याल्सियम, अक्जालेट र युरिक एसिड गरी तीन प्रकारका पत्थर हुन्छन् । मिर्गौलामा बन्ने ९० प्रतिशत जति पत्थरमा प्रमुख रुपमा क्याल्सियम तत्व र एमोनियम, म्याग्नेसियम, फोसफेट, अक्जालेट, कार्बोनेटका लवण हुन्छन् । कहिलेकाहीँ शरीरमा भिटामिन ए कमी तर डी बढी भई प्याराथाइराइडको कार्यमा गडबडी हुँदा पनि पत्थरी हुने अध्ययनले देखाएको छ ।

प्रायः अक्जालेट पत्थर खस्रो, कडा र सुकेको रगत जस्तो हुन्छ भने युरिक एसिड पत्थर खैरो र कडा हुन्छ । यसैगरी फोस्फेट पत्थर सेतो, चकजस्तो नरम हुन्छ । पत्थर पिसाब नलीमा अड्केमा वा पत्थरको आकार ठूलो भई निस्कन नसकेमा असैह्य पीडा हुने, पिसाब बाक्लो तथा रातो हुने, पिसाबमा रगत देखा पर्ने, संक्रमण हुने, ज्वरो आउने, बान्ता हुने लक्षण देखा पर्छ । यस्तो भएमा सम्बन्धीत डाक्टरलाई देखाइ आवश्यक परामर्श लिनुपर्छ ।

मिर्गौलामा पत्थर बन्ने प्रवृति छ भने बारम्बार दोहोरिएर दुःख दिइरहने भएकाले त्यस्ता व्यक्तिले दैनिक खानपानमा विशेष सावधानी अपनाउनु पर्छ । कतिपय पत्थर खानामा भएका तत्वहरूको असन्तुलनबाट बन्ने हुनाले ती तत्वहरू भएका खाद्यपदार्थ पहिचान गरी परहेजमा रहनुपर्छ । यस प्रकारको पत्थरको समस्यालाई नदुख्ने औषधि सेवन गरेर केही समय पीडा हटाएपनि फेरि बल्झिने हुनाले नियन्त्रण गर्न दैनिक खानामै विशेष ध्यान दिनुपर्छ ।
पौष्टिक दृष्टिकोण र पत्थर रोगबाट पीडित हुँदा समाधानका लागि गरिएको व्यक्तिगत अनुभवलाई दृष्टिगत गर्दा कतिपय खाद्यपदार्थ यस्ता छन्, जसले मिर्गौलामा पत्थर बन्नबाट रोक्न तथा नियन्त्रण गर्न मद्दत पु¥याएका छन् । यस समस्या समाधानको प्रमुख उपाय प्रशस्त मात्रामा शुद्ध पानी तथा झोल पदार्थ सेवन गर्नु र पत्थर बन्न सहयोग पु¥याउने तत्वहरू क्याल्सियम, फस्फोरस, प्युरिन, अक्जालेट, चिल्लो पदार्थ बढी भएको खाद्यपदार्थहरू दैनिक भोजनमा परहेज गर्नु नै हो ।

पानी तथा झोल पदार्थ बढी सेवन गर्नाले कसैकसैको पत्थर निस्कन सक्छ । यसरी निस्केको पत्थर प्रयोगशालामा जाँची कुन प्रकारको हो भनेर पहिचान गरेर त्यसै अनुरुप खान हुने र नहुने खाद्यपदार्थ छनोट गर्न सकिन्छ । यस्तो स्थितिमा केही निश्चित खाद्यपदार्थ मात्र भोजनमा परहेज गर्नुपर्ने हुन्छ । तर पत्थर पहिचान गर्न नसकेमा धेरै प्रकारका खाद्यपदार्थ वञ्चित गर्दा पौष्टिक तत्व अभावमा स्वास्थ्यमा झन् प्रतिकुल असर पर्न सक्छ ।

समस्या पहिचान गरी दैनिक भोजनमा फेरबदल गर्दा बनिसकेको पत्थर घोलिएर पिसाबबाट चाहिँ आउदैन । यदि सानो आकारको छ भने पिसाबबाट निस्कन सक्छ । भोजनमा फेरबदल गरेर मिर्गौलामा पत्थर बन्ने कामलाई भने नियन्त्रण र कम गर्न सकिन्छ । दैनिक उचित खाद्यपदार्थ बाहेक शरीरले आवश्यक पानी र झोल पदार्थ पाएको छ भने मिर्गौलामा पत्थर बन्न पाउदैन ।

शरीरमा आवश्यक मात्रामा पानी छ भने मिर्गौलाले दूषित पदार्थ छानेर पिसाबबाट बाहिर फाल्ने काम गर्छ । शरीरमा पानी कमी छ भने दूुषित पदार्थ फ्याँक्न नसक्दा ठोसरुपमा परिणत भई एक आपसको प्रतिक्रिया बाट पत्थर बन्छ । त्यसकारण दैनिक अन्दाजी दुई लिटर पिसाब शरीरबाट फ्याँक्ने हिसाबले प्रशस्त पानी पिउन सकेमा यो समस्या समाधान गर्न सकिन्छ ।

पत्थरको समस्या भएकाले पिसाबको रंग हेरी दैनिक पानीको परिमाण बढाउन सकिन्छ । यदि पिसाब गाढा पहेँलो छ भने पानीको मात्रा वा थप झोल पदार्थको मात्रा बढाउनु पर्ने हुन्छ ।

20/02/2016

सम्पुर्ण उधोगपती, व्यापारी,सघ सस्था,समाज सेवि तथा आत्मिय मित्रलाई सहयोग सौजन्य तथा बिज्ञापन को लागि हर्दिक अनुरोध गर्दछौं ।

20/02/2016

17/12/2015

18/11/2015

http://www.anjelheart.yahoo.com

08/10/2015

ब्लड प्रेसर कम छ ? समाधन को लागि
===========================
कम रक्तचाप अर्थात् हाइपोटेन्सन, जसमा शरिरको रक्तप्रवाह निकै
धीमा हुन्छ । लो ब्लड प्रेसरका कारण रिंगटा लाग्ने, बेहोस
हुने, जिउ गल्ने, कमजोर हुने, आँखाले तिरिमिरी तथा धमिलो
देख्ने, स्वास फेर्ने कठीन हुने जस्ता समस्या देखा पर्दछन् ।
स्वस्थ शरिरको रक्तचाप १२०/८० हुन्छ । जब रक्तचाप ९०/६० भन्दा
कम हुन थाल्छ तब रक्तचाप खतराको स्तरतर्फ झरेको बुझ्नुपर्छ ।
रक्तचाप कम हुँदा त्यसले मस्तिष्क, मुटु तथा मृगौलामा असर पर्दछ र त्यो
अन्ततः प्राणघातक पनि हुनसक्छ । रक्तचाप घट्नुका विभिन्न कारण
हुनसक्छन् र त्यसका लागि चिकित्सकको परामर्श लिइहाल्नुपर्छ । तर
केही दैनिक जीवनयापन तथा खानपानका विषय पनि
छन् जसलाई अपनाएर तपाइँले आफ्नो सामान्य घटेको रक्तचापलाई बढाएर
सन्तुलनमा ल्याउन सक्नुहुन्छ । ती हुन् :
नुनपानी पिउनुहोस् । अर्थात् नुनिलो खानेकुरा सामान्य भन्दा
केही बढि खानुहोस् । नुनमा भएको सोडियमले रक्तचाप बढाउन
सहयोग गर्छ । तर नुनको धेरै मात्रा भने सरीरका लागि हानिकारक
हुने कुरा भुल्नुहुँदैन ।
कफीको सेवनले पनि रक्तचाप बढाउँछ । कफी, हट
चकलेट वा क्याफाइन तत्वयुक्त चिजहरु खाँदा वा पिउँदा घटेको रक्तचाप
सन्तुलनमा आउँछ । कम रक्तचापको समस्या छ भने विहान तथा दिउसो
कफी पिउन नभुल्नुहोस् ।
तुलसीको पातको रस पनि रक्तचाप सन्तुलनमा निकै
सहयोगी हुनसक्छ । तुलसीको पातमा भिटामिन
सी, पोटासियम तथा प्यान्टोथेनिक एसिड पाइन्छ । यी
सबै तत्वहरु रक्तचाप सन्तुलनमा सहयोगी हुन्छन् । त्यसैले
नियमित रुपमा तुलसीका १०।१५ वटा पातको रस निकालेर त्यसमा
एक चम्चा मह मिलाउनुहोस् अनि हरेक बिहान यसलाई सेवन गर्नुहोस्,
तपाइँको घटेको रक्तचाप बढेर सन्तुलनमा आउनेछ ।
किसमिसको सेवन पनि हाइपोटेन्सनको उपचारको लागि लाभदायक छ ।
बेलुकी किसमिसलाई पानीमा भिजाउनुहोस् र अर्को
बिहान खाली पेटमा त्यसलाई चपाएर खानुहोस् । त्यस्तै उक्त
पानीलाई पनि छानेर खानुहोस् । यसले कम रक्तचापको समस्या
न्युनिकरण हुन्छ ।
बदाम पिँधेर त्यसमा दुध मिलाएर नियमित रुपमा पिउँदा पनि रक्तचाप सन्तुलनमा
सहयोग गर्दछ । बदामलाई रातभर पानीमा भिजाउनुहोस् । अर्को
बिहान त्यसको बाहिरी पत्र हटाएर राम्रोसँग पिँध्नुहोस् र लेदो
बनाउनुहोस् । अनि त्यसलाई दुधमा मिलाएर दिनहुँ बिहान खानुहोस्।
अदुवा : अदुवालाई टुक्राटुक्रा पारी काट्ने र त्यसमा नुन तथा
कागतीको रस हालेर मोल्ने । त्यसपछि नुन र कागती
मिसाएको अदुवालाई हावा नछिर्ने बट्टामा बन्द गरेर राख्ने । हरेक दिन खाना
खानुभन्दा पहिले उक्त अदुवाका केही टुक्रा चपाउने हो भने
कम ब्लड प्रेसरको समस्या विस्तारै हट्ददै जान्छ ।
गाजरको नियमित सेवन पनि रक्तचाप सन्तुलनमा सहयोगी हुन्छ
। काजरलाई नियमित रुपमा सलादको रुपमा मात्र नभै यसको जुसमा मह मिलाएर
एक महिनासम्म पिउने हो भने ब्लड प्रेसर ठीक ठाउँमा आउँदछ
।
कम रक्तचापको समस्या भएकाहरुको लागि खजुरको सेवन पनि निकै
लाभदायी हुन्छ । खजुरको नियमित सेवले रक्तचाप बढाएर
सन्तुलनमा ल्याउँछ ।
अनारको नियमित सेवन स्वास्थ्यका लागि निकै फाइदाजनक छ । यसले कम
रक्तचापको समस्या पनि न्युनिकरण गर्दछ । अनार मात्र होइन स्याउ, केरा,
खरभुजा जस्ता फलफूलहरु नियमित रुपमा खाने गर्नाले रक्तचाप स्वात्तै घट्ने
समस्याबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ ।

04/10/2015

रुरु डान्स कम्पिटिसन को फाइनल राउण्ड हुँदै
रुरु कला केन्द्र र साहारा कला केन्द्र को संयुक्त प्रस्तुती
मा संचालित रुरु डान्स कम्पिटिसन को फाइनल राउण्ड
यहि मिति २०७२/०६/३० गते शनिबार हुन लागेको हो।
राउण्ड लाई तीन चरण मा गराएको थियो। यश राउन्ड बाट
जुनियर र सिनियर गरि प्रथम / दुतिय / त्रितिय गरि ६ जना
प्रतिस्प्रधी छनोट गरिने छ। छनोट भएको लाई सिनियर
त्रफ जनही क्रमश :- ७०००/-,५०००/-,३०००/- र जुनियर तर्फ
जनही क्रमशः ५०००/-,३०००/-,२०००/- तथ ट्रफी ,प्रमाणपत्र र
डान्स कोर्स निशुल्क रहेको छ कार्यक्रम बिशेश तामझाम
का साथ हुनेछ कार्यक्रम मा रास्ट्रय तथा स्थानिय
लोकदोहोरी ,आधुनिक गायक गायिका को बेजोड
प्रस्तुती रहने छ ।
कार्यक्रम का थप आक्रसण हरु:-
- प्रेम लामिछाने मगर
- हुम गैरे
- पुरन गाह ( आधुनिक )
- िनरु सुनुवार
- िबजय रना ( हस्यकलाकार )
- पवन परियार
- नन्दु परियार
- अलिफ खान
- शुन्दर भन्डारी
थप आकर्षक हरु :-
साहारा कला केन्द्र को बेजोड प्रस्तुती
रुरु कला केन्द्र को देजोड प्रस्तुती
कार्यक्रम हुने मिति र स्थान :-
मिति :- २०७२/०६/३० गते शनिबार
स्थान :- बिधाज्योती बोडिङ स्कुल
आयोजक
- रुरु कला केन्द्र
- साहारा कला केन्द

30/09/2015

थाहा पाइ राखाैैं ७५ वटै जिल्लाका प्रहरी
कार्यलयहरूको ड्युटि अफिसर हरूको फोन र मोवाइल नम्मर
Posted by admin
कुनै समस्या परेमा चुपलागेर बस्नु भन्दा समयमा नै सम्बन्धित निकायमा
खवर गरे चाडैसामधान हुन सक्छ थाहा पाइ राखाैैं ७५ वटै जिल्लाका
प्रहरी कार्यलयहरूको ड्युटि अफिसर हरूको फोन र मोवाइल
नम्मर
जिल्ला कार्यलय मोवाइल नम्मर मोवाइल नम्मर मोवाइल नम्मर
तेह्रथुम 026-460100 9852060199 9852095555
9851059655
धनकुटा 026-520100 026-520698 9852035555
9851127948
संखुवासभा 029-560100 9852090181 98520755555
9851281334
भोजपुर 029-420199 9852090148 9852015555
9851281301
सुनसरी 025-560100 9852090127 9852085555
9851280212
मोरङ्ग 021-530358 9852026750 9852005555
9851052263
झापा 023-456100 9852671555 9852615555
9851280424
इलाम 027-520100 9852690030 9852605555
9851131978
पाँचथर 024-520100 9852681122 9852625555
9852690001
ताप्लेजुङ्ग 024-460199 9852690052 9852635555
9851091116
सप्तरी 031-520055 9852890270 9852855555
9851030589
सिराहा 033-520005 9852890044 9852865555
9851280067
उदयपुर 035-420199 9852835277 9852815555
9851280840
खोटाङ्ग 036-420199 9852805555 9851080359
अोखलढुङ्गा 037-520199 9852890050 9852875555
9841355106
सोलुखोम्वु 038-520199 9852825555 9852825555
पर्सा 051-522151 9855090136 9855075555 985113182
राैतहट 055-520099 9855040999 9855035555
9851057575
वारा 053-550100 9855045101 9855005555 9851280137
मकवानपुर 057-520399 9855090150 9855045555
चितवन 056-520155 9855090133 9851280358
9855015555
काभ्रे 011-490202 9851280441 9851235555
9851091734
सिन्धुपाल्चोक 011-620104 9851280374 9851255555
9851023747
धादिङ्ग 010-520199 9851245555 9851280977
नुवाकोट 010-560199 9851282811 9851295555
9851280403
रसुवा 010-540199 9851282801 9851275555
9851280366
धनुषा 041-520099 9854026090 9854005555
9851280166
महोत्तरी 044-522151 9854030099
9854085555 9851033405
सर्लाही 046-520714 046-520099
9854075555 9851280133
सिन्धुली 047-520199 9854090133 9854065555
9851281199
रामेछाप 048-540099 9854040706 9848060989
9854055555
दोलखा 049-421199 9854015555 9851024584
कास्की 061-522099 9856039599 9856005555
9851280477
स्याङ्जा 063-420199 9856090162 9856075555
9851122133
गोरखा 064-420199 9856055555 9851280552
लम्जुङ्ग 066-520199 9856015555 9851128499
मनाङ् 066-440199 9856035555 9841832693
तनहुँ 065-560199 9856090178 9856065555
9841608863
रूपन्देहि 071-520199 9856090622 9857075555
9851280370
कपिलवस्तु 076-560099 9857090353 9857023470
9841326432
नवलपरासी 078-520199 9857065555
9857045403 9851042422
पाल्पा 075-520199 9857095555 9841696434
अर्घखाँची 077-420199 9857090352
9857005555 9851282000
गुल्मी 079-520199 9857061710 9857015555
9851280377
बाग्लुङ्ग 068-520199 9857620003 9857605555
9857090014
पर्वत 067-420199 9857630551 9857615555
9851093858
म्याग्दी 069-520299 9857640444 9857625555
मुस्ताङ्ग 069-440099 9857635555 9851076648
दाङ्ग 082-560199 9857890101 9857805555
9851012422
प्युठान 086-420049 9857815555 9851110752
रोल्पा 086-440199 9857825555
रूकुम 088-530187 9857835555 9851280111
सल्यान 088-520099 9857890077 9857845555
9849797490
बाँके 081-520211 9858090110 9858055555
9742003314
वर्दिया 084-420199 9858090101 9858035555
9841448195
सुर्खेत 083-520199 9858090190 9858005555
9851280123
दैलेख 089-420113 9858090122 9858015555
जाजरकोट 9858054050 9858054050
जुम्ला 087-520013 087-520263 9858325555
9742055566
कालिकोट 087-440083 9858390011 9858335555
9745035140
मुगु 019-460099 9858345555 9851061104
हुम्ला 019-680055 9638819953 9858315555
9851280555
डोल्पा 087-550056 9847815049 9858305555
9848205852
कैलाली 091-521150 9858425555 9851280141
डोटी 094-420205 9858440199 9858435555
9851280379
अछाम 097-620199 9858490126 9858405555
9851280800
बझाङ्ग 092-421005 9858415555 9851280433
बाजुरा 097-541130 9858490053 9858445555
9851147258
कन्चनपुर 099-521200 9858752200 9858735555
9851284000
डडेलधुरा 096-420199 9858790070 9858715555
9851280180
बैतडी 095-520199 9858705555 9858705555
9741193563
दार्चुला 093-420199 9858725555 9858790023
ललितपुर 5551055 9851283017
भत्तपुर 6614852 9851283020
काठमान्डाै 4261360 9851283012

04/09/2015

बिर्सने बानीसँग
कसरी जुझ्ने ??

उमेर बढ्दै जाँदा हामी आफ्नो दिमागलाई सकेसम्म
तीक्ष्ण राख्न चाहन्छौं। तर दिमागलाई चनाखो राख्ने उपाय के के
हुन् त? ४० उमेर कटेका जो कसैलाई सोध्नुस्, तपाइँलाई सबैभन्दा
बढी के कुराले पिरोल्छ? जवाफ आउँछ- स्मरण शक्ति गुम्ने डर।
म चिन्तित हुन्छु कि मलाई नाम सम्झन कठिन हुन्छ र मलाई सम्झाउने फोन
भएन भने म थुप्रै दैनिक भेटघाटको काम पनि बिर्सिन्छु। तपाइँ आफ्नो मानसिक
स्वास्थ्य अवस्था राम्रो राख्न चाहनुहुन्छ भने पक्कै केही
कुराहरु छन् जसलाई तपाइँले त्याग्न सक्नुपर्छ।
जस्तै कि धुम्रपान, ज्यादा तौल र टाइप टु डाइविटिज। तर दिमागलाई बलियो बनाउन
के गर्न सकिन्छ? न्यूक्यासल विश्वविद्यालयको सहयोगमा ३० जना
स्वयंसेवीहरुमार्फत हामीले यो कुरा खोज्ने प्रयास
गरेका थियौं।
हामीले परिक्षण आरम्भ गर्नुअघि सबै
स्वयंसेवीहरुलाई, उनीहरुको स्मरण शक्ति,
समस्या समाधान गर्ने क्षमता र प्रतिक्रिया जनाउने समय (जेनेरल साइकोमोटर
स्पीड) को जाँच गर्न विभिन्न जाँच लिएका थियौं।
त्यसपछि सबैलाई उनीहरुमा शारिरिक सक्रियता मापन र अनुगमन
गर्ने उपकरण जडान गरियो। ती स्वयंसेवीलाई
तीनवटा समूहमा छुट्याएर अर्को आठ हप्ताका लागि एउटा
निश्चित काममा खटाइएको थियो।
एउटा समूहलाई हामीले दिनको तीन घन्टा
तीब्र गतिमा हिँड्नका लागि भनेका थियौं ताकि
उनीहरुको स्वासप्रस्वास बेस्सरी बढोस्। यसको
उद्देश्य के थियो भने तीब्र गतिको हिँडाइ वा कुनै पनि किसिमको
कडा ब्यायमले पर्याप्त अक्सिजन भएको रगत तपाइँको दिमागसम्म पुर्याउन
सकोस्। तर यो सबैका लागि उपयोगी चयन भने भएन। दोस्रो
समूहलाई शब्द र अंकहरु मिलाउनुपर्ने कोठेपद र सुडोकु जस्ता खेलहरु
पूरा गर्न भनिएको थियो।
यो पनि उनीहरुले प्रत्येक हप्ता तीन घन्टाको लागि
गर्नुपर्थ्यो। यस्तो काम लगाउनुको ध्येय चाहिँ मानिसको मस्तिष्क पनि शरिरको
मांसपेशी जस्तै हो जसलाई परिश्रम गराएर फाइदा लिन सकिन्छ।
कि त दिमागको प्रयोग गर्नुपर्छ नत्र फाईदा लिन गुम्छ। तेस्रो तथा अन्तिम
समूहलाई चाहिँ एउटा नग्न पुरुषलाई एक सातामा तीन घन्टासम्म
एकटकले हेर्नुपर्ने काम दिइएको थियो।
अथवा, अझै स्पष्ट भन्नुपर्दा उनीहरुलाई स्टिभ नामको नग्न
पुरुषको चित्र बनाउनुपर्ने एउटा चित्रकला कक्षामा सहभागी हुन
भनिएको थियो। हाम्रो ८ हप्ते प्रयोगपछि हिँड्नुपर्ने जिम्मा पाएको पहिलो
समूहका सबैले आफ्नो स्वास्थ्यमा ठूलो सुधार आएको ख्याल गरे। पजल
खेल्ने जिम्मा पाएको दोस्रो समूहले सुरुमा पजल निकै गाह्रो भएको पाए। तर
आठौं साताको अन्त्यसम्म पुग्दा उनीहरु त्यसप्रति यति
अभ्यस्त भएकी सुडाकु हल गर्ने उपाय साटासाट गर्न समेत
थाले।
यद्यपी निकै उत्सुक समूह भने चित्रकलाको कक्षा नै थियो।
समूहका केहीले हप्ताको एकपटक त्यस्तो कक्षा लिँदा
केही अप्ठ्यारो भएको बताएका थिए भने केहीले
भने सबैले नै आफूलाई कक्षा रमाइलो लागेको प्रतिक्रिया दिएका थिए। तर कुन
समूहको दिमागको शक्तिमा ठूलो सुधार आएको देखियो त? हाम्रा
वैज्ञानिकहरुले उनीहरुले प्रयोग आरम्भमा गरेका
परिक्षणहरुलाई पुन: ती स्वयंसेवकहरुमाथि दोहोर्याए। र,
नतिजा स्पष्ट थियो।
सबै समूहहरुले आफूमा केही सुधार भएको पाए। तर सबैभन्दा
बढी प्रगति भने कलाको कक्षा लिनेहरुमा देखियो। तर कलाको
कक्षामा बस्नुले स्मरण शक्तिलाई किन फरक पार्दो रहेछ त? क्लिनिकल
मनोचिकित्सक तथा न्यूक्यासल विश्वविद्यालयका डेनियल कोलेरटोन भन्छन्-
प्रगतिको एक भाग त नयाँ शीप सकेको कारणले देखियो। उनले
भने, “केही नयाँ कुरा सिक्दा त्यसले दिमागलाई सक्रिय बनाउँछ।”
चित्र बनाउन सिक्नु हाम्रो समूहको निम्ति एउटा कुनै नयाँ चुनौती
मात्र नभइ पजलरहरुको दाँजोमा यो शीप सिकाइमा दक्षताको विकास
गर्ने कार्य पनि पर्छ।
एउटा तस्वीरलाई कागजमा उतार्नु बौद्धिक हिसाबले
चुनौतीपूर्ण त हो नै यसले पेन्सिल र ब्रसहरुलाई
सही तरिकाले प्रयोग गर्न हातको मांशपेशीलाई
चलाउने शीप सिक्ने कुरा पनि यसमा पर्दछ।
कला कक्षामा जानुको अर्को फाइदा हप्ताको तीन घन्टा चित्र कोर्दा
उभिनु पनि हो। शरिरमा रहेको क्यालोरी घटाउन र मुटुलाई
तन्दरुस्त राख्न लामो समयसम्म उभिनु पनि राम्रो उपाय हो।
कला कक्षा सामाजिक हिसाबले पनि निकै सक्रिय थियो, जुन दिमागलाई
तीक्ष्ण राख्ने अर्को महत्वपूर्ण उपाय हो। यो समूह
प्रायजसो कक्षा बाहिर पनि भेटघाट गर्थ्यो र उनीहरु इमेल
आदानप्रदान गर्न निकै उत्सुक देखिन्थ्यो।
यी सबैको अर्थ हो यो समूहले आफ्नो मानसिक स्वास्थ्यलाई
थप बलियो बनाउन तीन प्रकारले फाइदा लियो। एकजना
स्वयंसेवी, लिनले चित्र बनाउन सिक्दा त्यसले अन्य अनपेक्षित
फाइदा पुर्याएको बताइन्।
उनले भनिन्, “मेरो काम लेख्नु र नयाँ उपायहरु प्रस्तुत गर्नु थियो जुन
आफैँमा एउटा लम्बेतान र कठिन प्रक्रिया हो। ममा रहेको अक्षर चिन्न
गाह्रो हुने समस्याले पनि यसमा व्यवधान थपेको छ। तर कला कक्षामा
सहभागी भएपछि मेरो लेखाइको गति बढेको छ र एकाग्रतामा सुधार
आएको छ। यसले मेरो दिमाग खुलाएको जस्तो लाग्छ। म ठ्याक्कै यसलाई
व्याख्या गर्न सक्दिन तर मलाई यत्ति थाहा छ कि यसले केही
फरक पारेको छ।”
यसले देखाउँछ कि सक्रियता बढाउने र नयाँ शीप सिक्न सघाउने
कुनै पनि सामुहिक क्रियाकलापले दिमागको विकासमा मद्दत पुर्याउँछ। –

03/09/2015

किड्नी फेल कसरी हुन्छ ?
यो बाट बच्ने उपाय के के
हुन !
डा.राजदेव राम । शरीरमा रस एवं रगतमा
उपस्थित विजातीय तथा अनावश्यक तत्वलाई
पिशाबबाट बाहिर निकाल्ने काम किड्नीले
गर्दछ । प्राकृतिक रूपमा स्वस्थ किडनीसँग दिनहुँ
६० किलो जति पानी छान्ने क्षमता हुन्छ ।
फेरि पनि सामान्य रुपमा किड्नीले २४
घण्टामा एकदेखि दुई लिटर पिशाब बनाएर
शरीरलाई निरोग राख्दछ । किड्नीको विशेष
सम्बन्ध मुटु, फेक्सो, कलेजोसाथ हुन्छ । मुख्यगरी
मुटु र किड्नीले परस्पर सहयोगको साथ काम गर्ने
गर्दछ । त्यसकारण, यदि कसैलाई मुटु रोग
लागेको छ भने उसको किड्नी पनि विग्रन्छ ।
त्यसबेला त्यो व्यक्तिको रक्तचाप उच्च हुन्छ र
क्रमशः मुटु पनि दुर्बल भएर जान्छ ।
किडनीका रोगीहरु दिनानुदिन बढीरहेका छन् ।
यसको मुख्य कारण मुटु, दम, श्वास, टि.बी., सुगर,
प्रेसरजस्ता रोगहरुको निदानका लागि भनेर
आधुनिक औषधीहरुको बढी सेवन गर्नु हो । यी
आधुनिक दवाईको अल्पकालनी सेवनको
विनाशकारी प्रतिक्रियाको रुपमा पनि
किड्नी फेल जस्तो गम्भीर रोग हुने गरेको
देखिन्छ । यी आधुनिक दवाईहरुको विषाक्त
प्रभावका कारण नै किड्नी तथा
पिशाबसम्बन्धी रोग उत्पन्न हुन्छ ।
किडनी शरीरको बीचैबीच कम्मरको नजिक हुन्छ
। यो अंग मुठ्ठिको बराबर हुन्छ । हाम्रो
शरीरमा दुईवटा किड्नी हुन्छ । यदि एउटा
किड्नी पूर्णरुपमा खराब भयो भने पनि अर्को
किड्नीले शरीरलाई ठीक रुपमा सञ्चालन गर्दछ
। मुटुद्वारा पम्प गरिएको रगतको २० प्रतिशत
किड्नीमा जान्छ, जहाँ यो रगत सफा भई पुनः
शरीरमा जाँदछ । यसरी किड्नीले हाम्रो रगत
सफा गर्दछ र सबै टाँक्सिन्स पिसाबबाट
शरीरको बाहिर निस्कन्छ । किड्नी हाम्रो
शरीरको सन्तुलनकारी अंग हो ।
यसको मतलब यदि शरीरमा कुनै चिज बढी या
कम हुन्छ भने किड्नीले त्यसलाई सम्हाल्दछ ।
मुख्यगरी नून र पानीको मात्रालाई सन्तुलनमा
राख्दछ । किड्नी खराब हुनुको मुख्य लक्षण
सुन्निनु हो । शरीरमा पानीको मात्रा बढी
भयो भने सुन्निने समस्या हुन्छ भने नूनको मात्रा
बढी भयो भने उच्च रक्त चाप हुन्छ । यसबाहेक
रगत बनाउनु, हड्डिहरुलाई मजबुत पार्नु अर्थात्
भिटामिन ‘डी’ बनाउनु, उच्चरक्तचाप नियन्त्रण
गर्नु र शरीरमा उत्पन्न भएका खराब पदार्थलाई
शरीरबाहिर निकाल्ने काम गर्दछ ।
किड्नीका कैयौं समस्याहरु हुन्छन्, जसलाई
जान्न आवश्यक छ । नेफ्रोटिक सिन्ड्रोम र
यसको लक्षण किड्नीमा फिल्टर अर्थात् स–
साना छिद्र हुन्छ, जसले खराब तत्वलाई शरीर
बाहिर निकाल्ने र राम्रो तत्वलाई शरीरका
लागि लाग्दछ । नेफ्रोटिक सिन्ड्रोममा
किड्नीमा जुन फिल्टर हुन्छ, त्यसका छिद्रहरु
ठूलो भएर जान्छ र ती छिद्रबाट शरीरका
लागि उपयोगी तत्व पनि खराब तत्वका
साथमा बाहिर निस्कन्छ । परिणामतः विहान
अनुहार सुन्निने तथा बेलुका खुट्टा खासगरी
पैताला सुन्निने गर्दछ ।
यो किड्नी विरामीको सुरुको लक्षण हो ।
उपचार यसको उपचारका लागि बायोप्सी
नामको क्रिया गरिन्छ, जसको माध्यमद्वारा
पत्ता लाग्दछ कि न्यूट्रोटिक सिन्ड्रोम कुन
अवस्थामा छ भन्ने । सही तरिकाबाट उपचार
गर्नाले विरामी निको हुन्छ । तर सुन्निने
समस्याप्रति ध्यान दिएन र समयमै उपचार गरेन
भने विस्तारै विस्तारै किड्नी फेल हुन पुग्दछ ।
सावधानी जब सुन्निने समस्या देखापर्दछ, तुरुन्तै
किड्नी विशेषज्ञको सम्पर्कमा जानुपर्दछ ।
खानामा नून कम गर्ने र पिउने चिजमा पानीको
मात्रा एकदेखि डेढ लिटर मात्र पिउनु पर्छ । यो
भनिन्छ कि पानी धेरै पिउनाले किड्नी ठीक
रहन्छ, यो भनाइ सही होइन ।
किड्नीको पत्थरी हुँदा धेरै पानी खानु ठीक
हो तर अन्य विरामी भएको हकमा धेरै पानी
पिउनाले किड्नीलाई नोक्सान पु¥याउन सक्दछ
। समयमै उपचार गर्दा यस्तो रोग लागेका
विरामी ९० प्रतिशत ठिक हुन्छन् । किड्नी
स्टोन (पत्थरी) र यसको लक्षण किड्नी स्टोन
तथा पत्थरी आमरुपमा देखापर्ने समस्या हो । यो
किड्नीसम्बन्धी दोस्रो मुख्य समस्या हो ।
बिरामीको पिशाबमा केही तत्व तथा
रसायनको मात्रा बढी हुन्छ । जुन तत्व
पिशाबसँग घोलिदैन, जुन जमेर स्टोन अर्थात्
पत्थर बन्न जान्छ । क्याल्सियम, फास्फोरस,
यूरिक एसिड, सिस्टीन र कैयौं अन्य तत्वले स्टोन
बनाउँदछ ।
जब पत्थर बन्छ, त्यो क्रमशः ठूलो हुँदै जान्छ र
यसले पिशाबको बाटो बन्द गरिदिन्छ । यसबाट
किड्नीको संक्रमण तथा फेल हुने जोखिम बढेर
जान्छ । किड्नी पत्थरीको लक्षण भनेको
पिशाब रोकिनु, असह्य दुखाइ, पिशाबमा रगत
आउनु, पिशाब पोल्नु, संक्रमण हुनु तथा दुखाइको
क्रममा उल्टी समेत हुनु हो । उपचार यदि पत्थर ६
मि.मि.भन्दा सानो छ भने त्यो पिशाबको
माध्यमबाट बाहिर निकाल्न सकिन्छ । त्यसका
लागि अपरेशनको आवश्यकता पर्दैन । दुखाई धेरै
भयो र धेरै रगत आइरहेको छ भने चाहिं अपरेशनको
जरुरत पर्दछ । १० मि.मि.भन्दा बढी मात्राको
पत्थरी कहिल्यै पनि पिशाबबाट निस्कन नसक्ने
हुँदा त्यसको अपरेशन गर्नुबाहेक अन्य विकल्प हुँदैन
। सावधानी स्टोन नबनोस् भन्नका लागि
दिनमा तीनदेखि चार लिटर पानी अनिवार्य
पिउनु पर्दछ ।
पानीको कमी भयो भने केमिकल कन्सन्ट्रेशन
बढ्दछ भने पानी बढी भयो भने कन्सन्ट्रेशन कम
हुन्छ । पेशाब आउँदा रोक्नु हुन्न । पिशाब
रोक्दा केमिकल कन्सन्ट्रेशन बढ्छ । किडनीको
कुनै विरामी वा संक्रमण छ भने तुरुन्तै उपचार
गराउनु पर्दछ adrenal_gland किड्नीको सबै
रोगहरु स्थायी हुँदैन । सही उपचारबाट खराब
किड्नी ठीक हुन सक्छ । किड्नी फेल भनेको
किड्नीले आफ्नो काम नगर्नु हो । अर्थात्
शरीरमा सन्तुलन कायम नहुनु हो । यसो हुँदा
शरीर सुन्निन्छ तथा ब्लडप्रेशर बढ्छ । केमिकल्स,
जस्तो यूरिया, त्रिएटिनाइन, पोटेशियम बढ्न
थाल्दछ । त्यसपछि मात्र थाहा हुन्छ कि
किड्नीले काम गरिरहेको छैन । यसबाट यो पनि
चल्दछ कि किड्नी कति खराब भएको छ भनेर ।
आजकाल किड्नी पेलको मुख्य कारण ब्लड प्रेसर,
सुगर, पत्थरी तथा धेरै पेन किलर प्रयोग गर्नाले
हुने गरेको छ । तसर्थ यसबाट बच्न जरुरी छ ताकि
गम्भीर स्थिति आउनबाट बच्न सकियोस् ।