18/09/2026
ANG GITNA
Sa simula, walang anyo.
Walang pangalan,
walang liwanag na maihihiwalay sa dilim.
Tanging kamalayan—
malawak, tahimik,
walang gilid na matatawag na labas,
walang gitna na matatawag na loob.
Hanggang ang kawalan ay tumiklop sa sarili nito.
Ang malayo ay lumapit.
Ang gilid ay humalik sa gilid.
At sa pagkakatiklop,
lumitaw ang gitna.
At ang gitna—
ay tumibok.
Bago ang mata,
bago ang isip,
bago ang kamay na hahawak sa mundo,
may tibok nang nagsasalita.
Bago pa makilala ng laman ang sarili nito,
may ritmo nang nag-uutos:
Mabuhay.
Ang puso ang unang tambol.
Hindi nito alam ang dahilan,
ngunit hindi nito kailangan.
Hindi lahat ng katotohanan
ay kailangang maunawaan
upang maisagawa.
May mga bagay na nauuna sa isip—
ang batas bago ang paliwanag,
ang galaw bago ang pangalan,
ang tibok bago ang dahilan.
At mula sa isang maliit na gitna,
nabuo ang tao.
Siksik na kamalayan,
nakakulong sa anyo.
Walang hanggan,
ngunit pansamantalang may balat,
may buto,
may dugo,
may pangalan.
At dahil nakalimot siya sa kanyang pinagmulan,
tumingin siya sa labas.
Hinabol niya ang malayo.
Sinukat ang mga bituin.
Tinawag ang mga bagay.
Nagtayo ng mga templo.
Nagtanong kung saan naroon ang Diyos.
Hindi niya napansin
na ang tanong mismo
ay nagmumula sa loob.
Kaya naglakbay siya.
At habang lumalawak ang kanyang pagtingin,
lalo niyang natuklasan
na walang hanggan ang labas.
Hanggang sa mapagod ang paghahanap.
At sa pagkapagod,
narinig niya ang isang bagay
na matagal nang hindi nawala:
ang tibok.
Hindi siya tinawag ng bituin.
Hindi siya tinawag ng mundo.
Tinawag siya ng gitna.
Kaya nagsimula ang paglalakbay pabalik.
Hindi pataas.
Hindi palabas.
Kundi paloob.
Ang isip ay tumahimik.
Ang pandama ay lumalim.
Ang pangalan ay kumupas.
Ang katawan ay naging isang pintuan.
At siya'y bumalik sa puso.
Hindi sa pusong laman lamang,
kundi sa pusod ng kanyang pag-iral—
sa lugar kung saan ang anyo
ay hindi pa hiwalay sa enerhiya,
at ang enerhiya
ay hindi pa hiwalay sa kamalayan.
Doon niya nakita:
Ang tao ay hindi lamang isang katawan
na may kamalayan.
Ang katawan ay isang anyo
na sandaling hiniram ng kamalayan.
At tulad ng tubig na kumukuha ng hugis
ng sisidlang pinaglagyan nito,
ang walang hanggan
ay nagkaroon ng pangalan.
Ako.
Ngunit ang “ako”
ay isang tiklop lamang.
At ang bawat tiklop
ay may sandali ng pagbabalik.
Ang A ay pagbubukas—
ang isa ay naging marami.
Ang U ay paglalakbay—
ang marami ay gumagalaw pabalik sa isa.
Ang M ay pagsasara—
ang anyo ay muling nagiging buo.
At pagkatapos nito
katahimikan.
Hindi kawalan.
Kundi ang katahimikang
may hawak sa lahat ng tunog
na kailanman ay umiral.
Ito ang batas na walang hukom.
Ang binhi ay nagiging puno.
Ang puno ay nagiging binhi.
Ang laman ay nagiging abo.
Ang abo ay nagiging lupa.
Ang lupa ay nagiging buhay.
At ang buhay,
kapag natapos ang paglalakbay,
ay hindi nawawala.
Ito'y nagbabalik
sa katahimikang pinagmulan nito.
Tumingin ka sa ilalim.
Ang puso ay may sariling ritmo.
Ang dugo ay umiikot.
Ang hininga ay pumapasok at lumalabas.
Ang mga selula ay namamatay
upang ang kabuuan ay magpatuloy.
Tumingin ka sa itaas.
Ang buwan ay umiikot.
Ang lupa ay umiikot.
Ang mga planeta ay umiikot.
Ang mga bituin ay gumagalaw
sa mas malalaking sayaw
na hindi humihingi ng pahintulot sa tao.
Kung ano ang nangyayari sa maliit,
may anyo rin sa malaki.
Ang katawan ay isang maliit na kosmos.
Ang kosmos ay isang katawan na walang hangganan.
Ang tibok sa dibdib
at ang galaw ng mga bituin
ay magkaibang sukat lamang
ng iisang batas:
walang anyo ang nananatili.
Walang galaw ang walang pinagmulan.
Walang paglalakbay ang walang pagbabalikan.
Kaya huwag mong katakutan ang pagbagsak.
Kapag bumagsak ang katawan,
hindi ibig sabihin na bumagsak ang batas.
Kapag namatay ang pangalan,
hindi ibig sabihin na namatay ang pinagmulan.
Kapag natahimik ang isip,
hindi ibig sabihin na nawala ang kamalayan.
May mga bagay na nawawala
dahil natapos na ang kanilang anyo.
At may mga bagay na nananatili
dahil hindi kailanman naging anyo.
Ito ang aral ng Gitna:
Huwag mong ipaglaban
ang hindi maaaring manatili.
Huwag mong panghawakan
ang dapat dumaloy.
Huwag mong katakutan
ang dapat bumalik.
Sapagkat ikaw ay alikabok
na sandaling natutong magsabi ng “ako.”
Ikaw ay lupa
na nagkaroon ng puso.
Ikaw ay buhay
na nagkaroon ng kamalayan sa sarili.
At ang kamalayang iyon
ay minsang magtatanong:
Sino ako bago ako naging ako?
Kapag dumating ang tanong na iyon,
huwag nang tumingin sa malayo.
Makinig.
Sa ilalim ng lahat ng pangalan,
may tibok.
Sa ilalim ng lahat ng galaw,
may katahimikan.
Sa ilalim ng lahat ng anyo,
may pinagmulan.
At habang ang tao ay lumalalim paloob,
ang mundo ay lumalalim din sa sarili nito.
Ang puso ay bumabalik sa gitna.
Ang tao ay bumabalik sa puso.
Ang lupa ay bumabalik sa araw.
Ang araw ay bumabalik sa kosmos.
At ang kosmos—
ay bumabalik sa pinagmulan
na hindi kailanman umalis.
Hanggang ang lahat ng tiklop
ay muling bumuka.
Hanggang ang lahat ng marami
ay muling maging isa.
Hanggang ang lahat ng tunog
ay maging katahimikan.
At sa katahimikang iyon,
walang tao,
walang mundo,
walang bituin,
walang pangalan.
Tanging ang Kamalayan
na muling nakilala ang sarili nito.
Hindi bilang isang bagay.
Hindi bilang isang tao.
Kundi bilang lahat.
At muling titiklop ang walang hanggan.
Muling lilitaw ang gitna.
Muling tutunog ang unang tibok.
At magsisimula na naman ang lahat.
