14/10/2026
🎬 Kiedy bajki dla dzieci powstają z miłości do nich, w oparciu o wiedzę i doświadczenie specjalistów...
Z ogromną przyjemnością dzielę się projektem, który łączy film animowany, rozwój dziecka i naukę o widzeniu.
🐞 Za stworzeniem serii „Baczne Oczka” stoi Studio Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej.
To jednak nie jest po prostu kolejna bajka dla dzieci. Od początku była projektowana z myślą również o najmłodszych widzach, dla których typowe animacje - szybkie, pełne szczegółów i intensywnych bodźców - mogą być trudne w odbiorze.
🐞 Dlatego świadomie pracowano nad kontrastem, kolorystyką, wielkością i czytelnością ważnych elementów, organizacją obrazu oraz tempem akcji. Chodziło o to, aby dziecko mogło łatwiej odnaleźć w obrazie to, co istotne, utrzymać na tym uwagę i podążać za historią.
❤️ Ogromne serce i zaangażowanie w ten projekt włożyły Joanna Homel - tyflopedagog oraz Zofia Staniszewska, odpowiedzialne za scenariusz i dialogi.
Chcieliśmy jednak nie tylko oprzeć animację na wiedzy i doświadczeniu, ale również sprawdzić, czy przyjęte założenia są słuszne i co można jeszcze poprawić, aby jak najlepiej odpowiadała na potrzeby dzieci. I właśnie dlatego postanowiliśmy zbadać jej wpływ na mózg dziecka.
W badaniu pilotażowym ocenialiśmy sposób odbioru dostosowanej animacji „Bańka-fruwańka”, wykorzystując m.in. eye-tracking do oceny kierowania i utrzymywania uwagi wzrokowej oraz funkcjonalne obrazowanie NIRS/fNIRS do oceny aktywności korowej podczas oglądania animacji. Badaniem objęto dzieci o zróżnicowanych możliwościach wzrokowych i rozwojowych.
📖 A jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o samym badaniu i jego wynikach, nasza praca została opublikowana w „Ophthalmology Journal” z otwartym dostępem:
👉 https://journals.viamedica.pl/ophthalmology_journal/article/view/110963
Implikacje praktyczne - czyli jak można wykorzystać bajki?
👀 Podczas oglądania „Bańki fruwańki” dzieci dłużej utrzymywały fiksację i wykonywały mniej ruchów sakkad. Ich wzrok był bardziej skoncentrowany na istotnych, centralnie umieszczonych elementach obrazu.
🧠 Jednocześnie fEEG pokazało niższą aktywność Beta2, związaną z pobudzeniem emocjonalnym i przeciążeniem sensorycznym, przy jednoczesnym wzroście aktywności związanej z uwagą, regulacją i integracją informacji.
fNIRS wykazał natomiast większą aktywację obszarów przedczołowych związanych z kontrolą uwagi oraz obszarów wzrokowych kory potylicznej.
🧩 Szczególnie ważne były dla mnie wyniki dotyczące dzieci z trudnościami neurorozwojowymi. Efekty dostosowania animacji były u nich szczególnie wyraźne. Dzieci z grupy ryzyka neurorozwojowego podczas oglądania dostosowanej bajki wykazywały niższą aktywność Beta1 i Beta2 oraz wyższą aktywność Alpha, a różnice były szczególnie widoczne u dzieci ze spektrum autyzmu i urodzonych przedwcześnie (mówiąc prościej: ich mózg reagował na spokojniejszą, uporządkowaną animację w sposób wskazujący na mniejsze pobudzenie sensoryczne i bardziej stabilne przetwarzanie bodźców).
Wyniki wskazują więc, że właśnie dzieci bardziej wrażliwe na nadmiar bodźców mogą szczególnie korzystać z uporządkowanej, przewidywalnej i mniej dynamicznej organizacji obrazu.
🧠 Co ciekawe, różnice dotyczyły nie tylko parametrów neurofizjologicznych. Dzieci również lepiej zapamiętywały treść dostosowanej animacji: poprawnie odpowiadały na 81% pytań po obejrzeniu „Bańki fruwańki wobec 72% po animacji kontrolnej (p = 0,034). U najmłodszych, 3-letnich dzieci, różnica była jeszcze większa: 86% wobec 74%.
❗️Jeden z najważniejszych wniosków tego projektu: ograniczenie nadmiaru bodźców nie oznacza ograniczenia zaangażowania dziecka. Wręcz przeciwnie - odpowiednia organizacja obrazu może sprzyjać stabilniejszej uwadze i efektywniejszemu przetwarzaniu informacji.
Serię bajek ,,Baczne Oczka" można wykorzystać:
👁️ U dzieci w trakcie leczenia niedowidzenia bajka może stać się motywatorem podczas zasłaniania oka - czymś przyjemnym, na co dziecko czeka i co może być nagrodą za czas spędzony z plasterkiem. Jednocześnie czytelny, odpowiednio zaprojektowany obraz może ułatwiać dziecku aktywne śledzenie animacji okiem niedowidzącym.
👓 Dla dzieci słabowidzących jest ciekawą alternatywą dla typowych animacji. Duże, czytelne i kontrastowe elementy oraz ograniczenie liczby obiektów w obrazie mogą ułatwiać odnajdywanie ważnych elementów i podążanie za historią.
🧠 Dla dzieci z trudnościami sensorycznymi i neurorozwojowymi szczególnie istotny może być sposób organizacji i prezentacji bodźców. W naszych badaniach analizowaliśmy nie tylko to, gdzie i jak długo dzieci patrzą, ale również reakcję mózgu podczas oglądania animacji.
Co więcej, poszczególne odcinki nie kończą się na biernym oglądaniu. Ich struktura obejmuje zadania wzrokowe, a narrator zachęca dzieci również do aktywności ruchowej lub plastycznej już poza ekranem.
🎥 Chcecie zobaczyć, jak wygląda taka bajka? Tutaj można obejrzeć pilotażowy odcinek „Bańka-fruwańka”:
Obejrzyj „Bańkę-fruwańkę” 👉 https://youtu.be/at31Zt1AuKw?feature=shared
Więcej o bajkach:
https://share.google/lYBoZJDP97FF63YSG
Oraz na stronie Studia Filmów Rysunkowych https://www.sfr.pl/p/3427/baczne-oczka
Jestem bardzo dumna, że mogę pełnić w tym projekcie rolę konsultanta naukowego i mieć swój udział w łączeniu świata animacji z wiedzą dotyczącą rozwoju i funkcjonowania wzroku dziecka.
❤️ Asiu Homel, dziękuję za zaproszenie mnie do tego projektu, za zaufanie, ogromne zaangażowanie i otwartość.
Dobrze zaprojektowana bajka może nie tylko bawić. Może sprawić, że świat animacji stanie się dostępny także dla dzieci, dla których typowe bajki są po prostu zbyt trudne w odbiorze.
Przyjemnego oglądania ❤️
Udostępniajcie niech idzie dobro w świat ❤️❤️❤️
