16/10/2026
Takiego obrotu sprawy w ogóle nie brałam pod uwagę 😱🥶
"W jednym ze scenariuszy totalnego załamania AMOC średnia temperatura zimą w Londynie spada o około 10 stopni. W Sztokholmie - sięga do minus 50."
Przez Ocean Atlantycki płynie sobie pewien rwący i porywisty potok, który wozi nam do Europy ciepłą wodę z samych Karaibów i dostarcza przy okazji sporą porcję przyjemnego oceanicznego ogrzewania. Nazywa się on AMOC i jest jednym z najważniejszych klimatycznych graczy w tej części Ziemi. Jego przewidywane osłabienie dosyć mocno frasuje badaczy. Oraz wszystkich tych, którzy kiedykolwiek zasiedli do seansu filmu katastroficznego o nieco przedatowanej nazwie "2012". No to co z tym AMOC'iem?
🌊🌍
Pierwsza i najważniejsza sprawa. Ocean to nie jest jakaś tam wielka, nieruchoma wanna. Woda cały czas gdzieś w nim płynie, to tu, to tam, pchana wiatrem, różnicami temperatury i zasolenia oraz grawitacją, a obracająca się Ziemia jeszcze dodatkowo ten ruch wygina i podkręca, dzięki czemu, zamiast chaotycznie chlupotać w te i we w tę, układa się w potężne, wieloskalowe prądy. Z brzegu oceanu, rzecz jasna, trudno to dostrzec, ale prawda jest taka, że Atlantyk to cały system rur, korytarzy, potoków i innych hydraulicznych zawirowań. Jedne masy wody suną przy powierzchni, inne wędrują sobie setki metrów niżej, jeszcze inne wynurzają się z głębin i zaraz wracają na powierzchnię. Niektóre z tych wygibasów trwają dni, inne miesiące, jeszcze inne potrzebują setek lat. No kocioł.
🔀🍲
No i jednym z takich, dosyć znaczących, układów w tym kotle jest właśnie AMOC, czyli atlantycka południkowa cyrkulacja wymienna. Jest to taka sprytna woda, która, przelewając się z niższych i cieplejszych szerokości geograficznych na północ, przenosi do niej ciepłą wodę, a zimną z "góry" odprowadza z powrotem na południe. Woda z tropików, która płynie na północ oddaje po drodze przy okazji część swojego zgromadzonego ciepła atmosferze. To właśnie dlatego północny Atlantyk jest znacznie cieplejszy niż można by się tego spodziewać patrząc tylko na szerokości geograficzne. Z tego samego powodu klimat zachodniej Europy jest łagodniejszy. Nie byłoby tego wszystkiego gdyby nie AMOC i potężna dawka energii, którą wiezie z ciepłego południa.
☄️🔥
W całej tej historii najważniejsze dopiero jednak się zaczyna. Ponieważ kiedy woda wreszcie dociera na północ, wówczas zaczyna tracić ciepło. Robi się chłodniejsza, a przez to i gęstsza, a jeśli ma odpowiednio dużo soli, to ta jej gęstość jeszcze wzrasta. Takie zimne i słone masy wody stają się więc na tyle ciężkie, że zaczynają opadać. W ogromnych ilościach "schodzą" więc z powierzchni w głąb oceanu i zaczynają na powrót płynąć na południe głębinami Atlantyku. To właśnie dlatego temperatura oraz zasolenie są dla AMOC kwestiami fundamentalnymi, to taki swoisty silnik, napędzający cały ten system, dzięki któremu działa on jak sprawnie naoliwiona maszyna. No i właśnie. Problem zaczyna się wtedy, kiedy ktoś zaczyna manewrować pokrętełkami tej maszyny.
⚙️🔧
Jedną z przykrych konsekwencji ocieplenia klimatu jest znacznie szybsze topnienie lądolodu Grenlandii. Woda pochodząca z topniejącego lodu trafia do oceanu i zwiększa ilość słodkiej wody w północnej jego części. Do tego dochodzi jeszcze samo klimatyczne ocieplenie się oceanicznych wód oraz zmiany cykli opadów i parowania. Wszystko to wpływa na gęstość wody, która nagle staje się lżejsza, słodsza i cóż, postawiona przed dużo trudniejszymi warunkami, niesprzyjającymi nurkowaniu. Ocean reaguje na zmiany stopniowo. A ponieważ klimat jest jedną wielką siecią wzajemnie połączonych ze sobą naczyń, zmiana, która dokonuje się w jednym miejscu, nie pozostaje grzecznie w jednym miejscu.
🔗⛓️💥
Co więc tak naprawdę oznacza osłabienie AMOC? Można by pomyśleć, że skoro planeta się ociepla, to słabszy transport ciepła na północ będzie po prostu hamulcem tegoż ocieplania. No cóż. Modele pokazują, że w przypadku bardzo silnego osłabienia cyrkulacji AMOCu, europejskie zimy mogłyby zacząć wyglądać zdecydowanie inaczej. I to nie dlatego, że globalne ocieplenie nagle zostanie wyłączone, ale dlatego, że przestanie do nas docierać naturalna część ciepła, którą zazwyczaj otrzymywaliśmy z południa. W jednym ze scenariuszy totalnego załamania AMOC średnia temperatura zimą w Londynie spada o około 10 stopni. W Sztokholmie - sięga do minus 50. Ekstremalne mrozy dewastują nieprzygotowaną do tego infrastrukturę europejską, a jednocześnie globalna [sic!] temperatura nadal rośnie, wraz ze swoimi suszami, nieprzewidywalnymi zjawiskami atmosferycznymi i całą tą klimatyczną "sielanką". To taka trochę wizja, w której dwa przeciwstawne efekty zaczynają targać Europą w różne strony.
⚖️⚠️
To, rzecz jasna, scenariusz krytyczny. Jednak fakty są takie, że obecnie modele klimatyczne niemal jednogłośnie wskazują na to, że w tym wieku cyrkulacja AMOC najprawdopodobniej sukcesywnie będzie słabła. Co się stanie wtedy, gdy osiągniemy punkt graniczny? Cóż, tego wciąż nie wiemy. Być może cyrkulacja bardzo mocno osłabnie, ale nie załamie się. Może znowu zmieni się układ opadów, może przesunie się tropikalny pas deszczów, jeszcze bardziej zwiększy się ryzyko europejskiej suszy i podniesie poziom morza. Problemy z AMOC nie zawsze muszą oznaczać to, że europejskie piekło zamarznie. W tej całej historii jest bardzo wiele niewiadomych. I to, tak naprawdę, jest najbardziej niepokojące.
/van Westen, René M., and Michiel L. J. Baatsen. "European Temperature Extremes Under Different AMOC Scenarios in the Community Earth System Model." Geophysical Research Letters 52 (2025)/ Mehling, Oliver, and Henk A. Dijkstra. "Weak 21st-Century AMOC Response to Greenland Meltwater in a Strongly Eddying Ocean Model." Geophysical Research Letters 53 (2026)/ Mehling, Oliver, Erik Vanderborght, and Henk A. Dijkstra. "Critical Freshwater Forcing for AMOC Tipping in Climate Models-Compensation Matters." Earth System Dynamics 17, no. 3 (2026)/ Grafika: Jonathan Baker (Met Office)/
