30/07/2026
Najnowszy artykuł opublikowany w European Journal of Paediatric Neurology (2026):
“Paediatric acute-onset neuropsychiatric syndrome (PANS): Age-related symptomatology and comparison with non-PANS neurodevelopmental disorders”
Autorzy: Hiroya Nishida i wsp., z udziałem prof. Russella C. Dale’a, jednego z najbardziej znanych badaczy PANS.
Główny cel badania
Autorzy chcieli odpowiedzieć na dwa pytania:
1. Jak objawia się PANS u dzieci w różnym wieku?
2. Czym dzieci z PANS różnią się od dzieci z innymi zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, ADHD itd.), które nie mają PANS?
⸻
Jak przeprowadzono badanie?
Badaniem objęto:
* 56 dzieci z PANS
* 106 dzieci z innymi zaburzeniami neurorozwojowymi (bez PANS)
Wszystkie dzieci były oceniane w tym samym ośrodku neurologicznym w Australii.
⸻
Najważniejsze wyniki
1. Młodsze dzieci z PANS chorują inaczej niż starsze
Autorzy pokazali, że wiek ma ogromne znaczenie.
Dzieci młodsze częściej mają:
* ograniczenie jedzenia (ARFID)
* napady złości
* regres zachowania
* gwałtowne zmiany emocjonalne
Natomiast starsze dzieci częściej prezentują klasyczny obraz:
* OCD
* tiki
* lęki
* trudności szkolne.
⸻
2. PANS to znacznie więcej niż OCD i tiki
To jeden z ważniejszych wniosków.
Autorzy podkreślają, że oprócz OCD występują:
* problemy sensoryczne,
* zaburzenia snu,
* zmienność objawów,
* regres rozwoju,
* problemy z jedzeniem,
* trudności emocjonalne,
* pogorszenie funkcjonowania społecznego.
To bardzo dobrze wpisuje się w obecne rozumienie PANS jako zespołu wieloukładowego.
⸻
3. Objawy w PANS są znacznie bardziej zmienne
Jedna z największych różnic między PANS a “zwykłym” autyzmem lub ADHD.
Dzieci z PANS:
* mają okresy poprawy,
* później nagłe pogorszenia,
* objawy zmieniają się z dnia na dzień.
Autorzy podkreślają, że fluktuacja objawów jest jedną z najbardziej charakterystycznych cech PANS.
⸻
4. Infekcje częściej wywołują pogorszenie
Badanie wykazało, że u dzieci z PANS:
* infekcje dużo częściej poprzedzały zaostrzenia,
* rodzice wyraźnie wskazywali infekcję jako czynnik pogarszający.
To wspiera hipotezę immunologiczną PANS.
⸻
5. Choroby autoimmunologiczne w rodzinie
Rodziny dzieci z PANS częściej miały:
* choroby tarczycy,
* inne choroby autoimmunologiczne.
To kolejny argument za rolą predyspozycji immunologicznych.
⸻
6. Zaburzenia emocjonalne są znacznie cięższe
Kwestionariusze psychologiczne pokazały, że dzieci z PANS osiągały wyższe wyniki dotyczące:
* problemów emocjonalnych,
* lęku,
* trudności społecznych.
⸻
Najważniejszy wniosek autorów
Autorzy proponują patrzeć na PANS jako na:
cięższy fenotyp zaburzeń neurorozwojowych z bardzo silnym udziałem układu odpornościowego i środowiskowych czynników wyzwalających.
Nie oznacza to, że każde ASD lub ADHD jest PANS, ale że u części dzieci z podatnością neurorozwojową infekcje i dysregulacja immunologiczna mogą wywołać nagłe, gwałtowne pogorszenie funkcjonowania
