Konteksty. Miejsce Psychoterapii

19/10/2026

Jak długo utrzymujesz "to" w sekrecie i blokujesz informacje, w gruncie rzeczy jesteś w stanie wojny z samym sobą. Ukrywanie najgłębszych uczuć pochłania ogromne ilości energii, wysysa motywację do osiągania ważnych celów i pozostawia cię znudzonym i zamkniętym w sobie. Tymczasem hormony stresu nie przestają zalewać twojego organizmu, wywołując bóle głowy i mięśni, kłopoty trawienne i seksualne oraz irracjonalne zachowania, które mogą krzywdzić ludzi w twoim otoczeniu, a ciebie samego wprawiać w zakłopotanie. Tylko jeśli określisz źródło tych reakcji twoje uczucia mogą ci posłużyć do identyfikacji problemów wymagających pilnej interwencji.

Bessel van der Kolk, Strach ucieleśniony. Mózg, umysł i ciało w terapii traumy

Fot: René Maltête

18/10/2026

To byli zawsze jacyś oni. Inni. Nie my. Obłąkani. Chorzy na umyśle. Chorzy psychicznie. Ukryci. Izolowani. Wyrzucani na margines. Ze świadomości, pamięci i dosłownie: do szpitali molochów gdzieś na peryferia, poza miastem, poza zasięgiem wzroku. Gdzieś, gdzie instytucja – nazwana przez amerykańskiego socjologa Ervinga Goffmana totalną – wyznaczała rytm dnia i podporządkowywała regulaminom. Ale z czasem psychiatrzy doszli do wniosku, że przedłużająca się izolacja pogłębia cierpienie. Oducza decydowania o sobie. Osadza w chorobie. Raport rzeczniczki praw obywatelskich z 2014 roku powołuje się na badania Jacka Moskalewicza, który wykazał, że średni czas hospitalizacji w Polsce wynosi dwa miesiące i należy do najdłuższych w Europie. „Przebywanie długo (…) w wielkich izolowanych instytucjach, z dala od rodzin i własnego środowiska, zwiększa ryzyko trwałego wykluczenia społecznego” – wskazywał Moskalewicz.

To nie choroba wyklucza. Wyklucza podejście do niej. Choroba psychiczna czy – jak dziś mówimy – kryzys psychiczny może dotknąć każdego. Kryzys – bo to stan trudny, ale przejściowy, znany każdemu. Nie definiuje ani nie skreśla nikogo.

– Rozwój człowieka od narodzin do śmierci odbywa się przez kryzysy – tłumaczy psychiatra Izabela Ciuńczyk, dyrektorka Środkowopomorskiego Centrum Zdrowia Psychicznego. – Kryzysem jest to, że idziemy do nowej pracy, wychodzimy za mąż, że w naszej rodzinie pojawia się dziecko. Większość z nas sobie w takich sytuacjach radzi, korzystając z własnych zasobów albo pomocy najbliższych. Ale prawie 25 procent ludzi potrzebuje wsparcia. Wśród nich są cierpiący na zaburzenia depresyjne i lękowe, w których występują objawy znane wszystkim: smutku, przygnębienia, pustki. Ale są też kryzysy psychotyczne, gdy pacjent doświadcza urojeń czy omamów. Te objawy dotyczą 1 procentu populacji. Nikt nie może mieć pewności, że jego zaburzenie psychiczne nie dotknie.

Pionierem nowego podejścia do psychiatrii w Polsce był Antoni Kępiński, działający od późnych lat 40. krakowski psychiatra, humanista i filozof, który mówił: „Nie ma pacjenta, jest człowiek”. W leczeniu stawiał na słuchanie, rozmowę, uwagę i empatię. Jego ideę rozwijało potem środowisko krakowskiej Kliniki Psychiatrii, które w 1999 roku stworzyło Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Psychiatrii i Opieki Środowiskowej. Humanistyczne podejście do chorego miało za zadanie ułatwić mu powrót z peryferii do wspólnoty, do bliskich, sąsiadów.

Aleksandra Warecka w znakomitym reportażu „Ostatnia szansa polskiej psychiatrii” (link w komentarzu)

Na zdjęciu Antoni Kępiński z zespołem

17/10/2026

"Nie wystarczy, że pacjent wie, iż coś czuje lub czegoś chce; nie wystarczy nawet, iż rozumie to bardziej 'emocjonalnie' niż 'intelektualnie'. Aby zaszła prawdziwa przemiana terapeutyczna, pacjent musi nie tylko stać się bardziej świadomy, ale także w mniejszym stopniu odrzucać samego siebie."

Paul L. Wachtel - Terapia relacyjna w praktyce psychoterapii

16/10/2026

Dziesięć lat temu zacząłem grupową terapię. Zrobiłem to z dwóch powodów. Po pierwsze, co najmniej od dwóch lat miałem objawy bezgorączkowej grypy, której mój doktor nie potrafił wyleczyć. W końcu po trzykrotnych wszechstronnych badaniach powiedział mi, że przyczyna jest najprawdopodobniej psychosomatyczna i poradził, żebym z moimi kłopotami udał się do psychologa, bo może to okaże się skuteczne. Z grubsza w tym samym czasie nasiliły się problemy związane z moim pierwszym małżeństwem i doszedłem do wniosku, że jestem zdezorientowany i nie potrafię uporządkować ich bez pomocy z zewnątrz – właściwie, jak pamiętam, myślałem wówczas, że brakuje mi narzędzi intelektualnych, żeby zrozumieć, co się dzieje. Teraz zdaję sobie sprawę, że brakowało mi również pewnych doświadczeń emocjonalnych, które musiałem zdobyć w grupie, żeby móc rozwiązać nękające nas problemy.

Oczywiście wkraczałem w Cudowny Świat Terapii bez wielkiego entuzjazmu. Przeciwnie, z normalną brytyjską rezerwą podchodziłem do wszystkiego, co się kojarzy z całym tym Psychiatrycznym Interesem. Niemniej, mimo że traktowałem rzecz sceptycznie – mógłbym nawet powiedzieć z nieufnością – zacząłem chodzić na spotkania grupy terapeutycznej. […] I tak co tydzień późnym czwartkowym popołudniem w dziesięć osób półtorej godziny siedzieliśmy w kręgu i po prostu rozmawialiśmy – przez następne trzy i pół roku! Naturalnie ludzie w grupie przez ten czas się zmieniali; gdy jedni czuli, że już mogą odejść, na ich miejsce przychodzili nowi chętni.

Mniej więcej po roku zrozumiałem, że przeżywam najciekawsze doświadczenie w całym swoim dorosłym życiu.
[…]
Dzisiaj, gdy upłynęło ponad pięć lat od zakończenia terapii, mogę powiedzieć bez żadnych zastrzeżeń, że to, czego nauczyłem się w grupie, ogromnie mi pomogło. Od tego czasu jestem znacznie bardziej zadowolony z życia. Doświadczenia grupowe uwolniły mnie oczywiście od wszelkich dolegliwości fizycznych, jakie mi doskwierały, a także wydatnie zmniejszyły napięcie psychiczne. Myślę, że dzięki grupie potrafię lepiej niż przedtem wczuwać się w innych ludzi i czasami chyba nawet skuteczniej niż dawniej pomagać przyjaciołom. Terapia dała mi dużo również w sprawach zawodowych, umożliwiając lepszy wgląd w postaci kreowane przeze mnie na scenie. Dzięki niej mój umysł stał się znacznie bardziej otwarty i zacząłem całkiem inaczej patrzeć na zachowania ludzi w sferze społecznej i politycznej, co – jak mi się wydaje – nadało sens sprawom, których poprzednio w ogóle nie mogłem zrozumieć. Lecz za największą korzyść, najważniejszą rzecz, dzięki której odzyskałem radość życia, uważam to, że wszystkie problemy przeżywam teraz znacznie łagodniej i łatwiej sobie z nimi radzę. Jest nieomalże tak, jakby to był jedynie nikły ślad ich poprzedników, bowiem metody, jakich nauczyłem się w grupie, pozwalają mi – skoro już jakiś problem powstanie – rozwiązać go o wiele prościej i skuteczniej.

John Cleese, Żyć w rodzinie i przetrwać, R. Skynnera i J. Cleese

Do dwóch grup terapeutycznych prowadzimy konsultacje. Opisy w komentarzu

15/10/2026

Uważam, że albo jesteśmy świadkami pojawienia się nowego akcentu w rozważaniach na temat problemów psychicznych, albo dopiero teraz dostrzegliśmy pewien element osobowości, który zawsze był z nami. Element ten to szczególny popęd do bycia normalnym. Charakteryzuje go odrętwienie, a ostatecznie usunięcie subiektywności, która ustępuje przed self pojmowanym jako obiekty materialne wśród innych produktów stworzonych przez człowieka w świecie obiektów. Obserwujemy rosnącą liczbę zaburzeń osobowości, które można określić jako częściowe usunięcie czynnika subiektywnego. Stąd w literaturze pojawiają się takie pojęcia jak „puste self” „puste psychozy” i „osobowość organizująca”.
Osobom takim często nie udaje się pozbyć życia wewnątrzpsychicznego, ponieważ nie potrafią uporać się z psychicznym bólem, który bierze się z anulowania życia wewnętrznego. Zazwyczaj zdają sobie sprawę z odczuwanej pustki lub braku poczucia self, dlatego szukają pomocy analityka i pragną znaleźć sposób, by poczuć się rzeczywistą osobą albo symbolicznie wyrazić cierpienie, które przeżywane jest wyłącznie jako pustka albo ból.

Więcej o „normopatii” i osobowości normotycznej i normotycznym załamaniu czytać możemy w:

Christopher Bollas, Wybrane eseje psychoanalityczne

14/10/2026

Psychoanaliza i film w {Rozmowach przesłonowych} w najbliższy wtorek o 18.30 w U-jazdowski Kino seans z dyskusją i udziałem Piotra Schollenbergera
Polecamy

Ten człowiek o bujnej wyobraźni „taki się już urodził” w roku 1946 w małym miasteczku Missoula, w stanie Montana. Ta położona w dolinie, otoczona jeziorami, górami i indiańskimi rezerwatami miejscowość liczy sobie trzydzieści tysięcy mieszkańców (czyli mniej niż Twin Peaks). Rodzice Dawida Donald i Sunny poznali się na Uniwersytecie Duke podczas terenowych zajęć w ramach kursu biologii. Później Sunny pracowała jako nauczycielka języków, a Don prowadził badania naukowe dla Ministerstwa Rolnictwa – oboje rodzice w równym stopniu ukształtowali syna.
Wprawdzie na podstawie mrocznych rodzinnych koszmarów, które stanowią punkt wyjścia wielu jego filmów, można by podejrzewać inaczej, ale Lynch wspomina swoje dzieciństwo jako czas beztroskiej sielanki. „Jedyne, co mnie w tym niepokoi, to że podobno wielu psychopatów też twierdzi, że mieli bardzo szczęśliwe dzieciństwo – mówi reżyser. - Gdzieś o tym kiedyś czytałem, o takiej tęsknocie za euforią zapomnianych dziecięcych marzeń. Bo moje dzieciństwo naprawdę było jak sen. Samoloty pomału przelatywały na niebie, gumowe kaczuszki pływały w basenach, rodzinne obiady zdawały się trwać całymi dniami, a drzemka – całą wieczność. No i świat zdawał się taki mały. Nie przypominam sobie, żebym był w stanie ogarnąć myślami więcej niż kilka przecznic. No i nawet tych kilka przecznic to był ogrom przestrzeni. Dla dziecka wszystko było nieproporcjonalnie duże. Błękitne niebo, białe sztachety płotów, zieleń trawy i drzewa czereśniowe. Idealny obraz środkowej Ameryki.

Tekst pochodzi z książki „David Lynch. Rozmowy”, zebrał Richard A. Barney

A nasze {Rozmowy przesłonowe}, a w nich zapewne rozmowy o reżyserze już w najbliższy wtorek o 18.30 w U-jazdowski Kino. Oglądamy wspólnie „Inland Empire”, gościem będzie Piotr Schollenberger.

14/10/2026

No to znaczy, że mama nie jest szczęśliwa. Bo mama się wstydzi. Każdy się wstydzi być nieszczęśliwym. To tak jak nie odrobić zadania albo mieć pryszcza. Wszyscy, którzy nie są szczęśliwi, czują się winni jak przestępcy.

Sławomir Mrożek – Tango

13/10/2026

-W życiu każdego człowieka nadchodzi moment próby. Możesz od tego uciekać, możesz sobie wmawiać, że ciebie to nie dotyczy, że uprawiasz tylko swój kawałek poletka, ale prędzej czy później pojmujesz, że to nieprawda, bo twoja ziemia jest zawsze częścią jakiejś całości. I w imię tej całości musisz podnieść głowę znad grządki, spojrzeć w słońce i powiedzieć jedno z dwóch słów: „tak” albo „nie”. Jednego tylko nie możesz – uciec, bo nie ma takiego miejsca pod naszym słońcem, dokąd mógłbyś się udać.

Edgar Allan Poe – Magazyn Histeria XVIII

12/10/2026

Pan Stanisław powiedział na naszych grupowych zajęciach coś, co prześladuje mnie od momentu, kiedy zaczęłam rysować Bohatera, wesoły komiks o rzeczach, które wszyscy czują, ale wstydzą się do tego przyznać. Że trzeba powołać jakąś sieć klubów. Sieć klubów, w których będzie można rozmawiać szczerze o emocjach. Nie każdy jest alkoholikiem albo narkomanem, żeby iść na mityng, jedyne miejsce, gdzie możesz powiedzieć, że czujesz się chujowo, i ktoś jeszcze ci za to dziękuje. Moje marzenie jest takie, żeby w piwnicach i miejskich pustostanach spotykali się ludzie, żeby móc mówić o swoich emocjach, bo wtedy nagle okazuje się, że nie tylko ty tak się czujesz. Bo gdzie masz się o tym dowiedzieć? W pracy, gdzie wszyscy spełniamy przypisane nam wcześniej funkcje ogarniaczy? Te schowane głęboko emocje, lęk, wstyd, zwątpienie, żal, potrzeba akceptacji, osamotnienie wychodzą dopiero o drugiej w nocy w zakamarkach lokali i w kuchniach pod koniec domówki, wtedy dopiero wygrzebujemy z siebie ten szlam. A gdyby tak to zmienić, gdybyśmy mogli raz w tygodniu chociaż posiedzieć w kilkanaście osób i powiedzieć o tym, ile nas kosztuje niedzwonienie do byłego chłopaka, jak boimy się wracać do pustego mieszkania, jak robimy głupoty z miłości i jak przeraża nas to, że dajemy sobie robić krzywdę? Jakże byłoby wspaniale. Jakże mniej czulibyśmy się wybrakowani, wystraszeni i bezradni.

Małgorzata Halber, Aktivist

Raz w tygodniu, może nie w piwnicy ani w pustostanie, ale w naszym „Kontekstowym Klubie” - będzie można porozmawiać.
Zadzwoń, jeśli potrzebujesz, trwają konsultacje.
504505900
Link do otwartych grup, w których jest kilka wolnych miejsc w komentarzu.

12/10/2026

Psychoanaliza i literatura austriacka. Inspirujące otwierające, przydatne, przyjemne. Wstęp wolny ale obowiązują zapisy

Jutro (wtorek) w Austriackie Forum Kultury seminarium o "Wiktorze Niespełna" - pięciustronicowym opowiadaniu dla dzieci (???) Thomasa Bernharda w przekładzie naszej koleżanki Agnieszki Borkiewicz.
Zachęcamy do udziału! To tylko 5 stron lektury, a jaki potencjał do dyskusji! 🙂
Czyżby całkiem oszalał? - Literatura austriacka i psychoanaliza: Wiktor Niespełna Thomasa Bernharda