10/09/2026
🦠 ช่วงหน้าฝน โรคมือ เท้า ปากแพร่กระจายได้ง่าย โดยเฉพาะในโรงเรียนและสถานรับเลี้ยงเด็ก
หากลูกมีไข้ แผลในปาก หรือตุ่มบริเวณมือ–เท้า ควรให้หยุดเรียนและเฝ้าสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด พร้อมป้องกันการแพร่เชื้อด้วยการล้างมือด้วยสบู่ ทำความสะอาดของเล่น และไม่ใช้สิ่งของร่วมกัน
นอกจากนี้ วัคซีนยังเป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการป้องกันโรคมือ เท้า ปาก จากเชื้อ EV71 ซึ่งเป็นเชื้อที่อาจทำให้เกิดอาการรุนแรงได้ โดยผู้ปกครองสามารถปรึกษากุมารแพทย์เพื่อขอคำแนะนำในการรับวัคซีนเพิ่มเติมค่ะ 💛
#วัคซีนEV71 #ป้องกันev71 #โรคมือเท้าปาก #มือเท้าปาก
**สรุป โรค มือ-เท้า-ปาก ***
หรือ Hand-Foot-Mouth Disease (HMFD)
เพราะช่วงนี้ มาหนักมากครับ....
9 ข้อที่น่ารู้ ...
1. เกิดจากเชื้อไวรัส กลุ่ม enterovirus ที่พบบ่อยได้แก่ coxsackievirus A16 (CV-A16) ,coxsackievirus A6 (CV-A6), enterovirus A71 (EV-A71) และจริงๆ ยังมีสายพันธุ์อื่นๆอีก
2. ติดต่อทางการสัมผัสน้ำลาย สารคัดหลั่งที่มีเชื้อ ซึ่งอาจปนเปื้อนอยู่กับสิ่งของ เช่น ของเล่นที่เด็กป่วยไปเล่น ช้อน แก้วน้ำที่ผู้ป่วยใช้ ผ้าอ้อม-แพมเพิร์สที่รองรับขับถ่ายของผู้ป่วย
3. อาการหลักหลังรับเชื้อ 1-2 วันคือ "ไข้สูง (หลายราย 39-40องศา)"
จากนั้นเริ่มมีแผลในเพดานด้านใน คล้ายๆแผลร้อนไหน กินไม่ได้ น้ำลายไหล จากนั้นผื่นเป็นตุ่มแดงขึ้น จากมือ-เท้า
บางรายอาจลามเข้ามาที่แขน-ขา จนเป็นตุ่มทั่วแขน-ขา ดูคล้าย สุกใส แต่มิใช่!
(สุกใสตุ่มจะกลายเป็นตุ่มน้ำใส-หนองในระยะต่อๆมา แต่มักไม่พบแผลที่เพดาปากด้านใน)
4. ประมาณ วันที่ 4-5 หลังเริ่มมีอาการ ไข้จะเริ่มลง แต่ผื่น-แผลในคอยังมี กว่าจะจบก็ประมาณ 7 วันครับ
5. ถ้ามีแต่ไข้สูง+แผลภายในปากตรงเพดาน ไม่มีผื่นที่มือเท้า >> อันนี้เรียก Herpangina ( อ่านว่า เฮอร์แปงไจน่า) ซึ่งก็เกิดจากไวรัสกลุ่มนี้เช่นกัน แต่ส่วนใหญ่ เกิดจาก Coxsackie B ไวรัส >> การรักษาเหมือนกันกับ มือเท้าปากครับ
6. การรักษาคือ การรักษาตามอาการคือ
* ลดไข้ เช่น การเช็ดตัว ทานยาลดไข้
* ระวังอาการชักจากไข้สูง (โดยเฉพาะอายุน้อยกว่า 2ปี)
* ให้สารน้ำทางเส้นเลือดกรณีที่ทานไม่ได้ร่วมกับมีภาวะขาดน้ำ
* สังเกตอาการทางระบบประสาทอื่นๆ เช่น ซึมลง ชักเกร็ง ความรู้สึกตัวแย่ลง (ตัวปัญหาคือ ไวรัส EV-71 ครับ ซึ่งขึ้นสมองเสียชีวิตได้)
* สังเกต อาการ หายใจเร็ว หอบเหนื่อย ซึ่งอาจเกิดจาก กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ (myocarditis) จากการติดเชื้อ Coxsackie ไวรัส
7. ติดแล้วเป็นซ้ำได้ หากในครั้งต่อไป เป็นไวรัสคนละตัว จากการศึกษาใหญ่ในจีนพบโอกาสเป็นซ้ำใน 1ปี ราวๆ 2% และ 4%ใน 3ปี ผู้ใหญ่ก็เป็นได้นะครับ โดยเแฑาะคนที่ภูมิต้านทานต่ำ ทานยากดภูมิ ผู้สูงอายุที่ดูแลเด็กป่วย (ที่ผมเจอ อาม่าดูหลาน คนหนึ่งอายุ 60 กับอีกคน 70 ปี 2 ราย ติดเชื้อแต่แค่เจ็บคอหนักๆครับ ทุกวันนี้อาม่า 2 ท่านยังสบายดี)
8. มีวัคซีนป้องกันต่อสายพันธุ์ EV-71 แล้ว ซึ่งประสิทธิภาพสูงถึง 97% จากรายงานใน NEJM 2014 แต่ป้องกันได้ เชื้อเดียวคือ EV71 แต่ไม่สามารถ
กันตัวอื่นเช่น Coxsackievirus A16 ได้นะครับ / ข้อมูลเบื้องต้นในไทย EV71 แม้รุนแรง แต่ อัตราการระบาดไม่ได้มาก และ ข้อมูลแต่ละพื้นที่ก็ไม่ชัดเจนอีก
9. การป้องกันที่ทำได้ ณ เวลานี้ >>>
*** หลีกเลี่ยงของเล่นสาธารณะช่วงที่มีการระบาด / ห้างร้านผู้ดูแลของเล่น ต้องหมั่นทำความสะอาดขอเล่นบ่อยๆ ด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ ( ระวัง! แอลกอฮอล์ 70% ทั่วไปมีรายงานว่าไม่เพียงพอครับ)
*** ล้างมือหลังจับสัมผัสสิ่งของ ก่อนหยิบของกิน หรือ จับใบหน้าขยี้ตา ด้วยน้ำ+สบู่นาน 20 วินาที // แม้ CDC-US จะแนะนำว่า 70%แอลกอฮอล์ล้างมือจะใช้ได้ แต่ต้องระวังนะครับ
*** สถานรับเลี้ยงเด็ก / โรงเรียน ต้องคัดกรองเด็กที่จะพาเข้าในรร. หลักๆ คือ อาการไข้ รอยแผลในเพดาน >>> หากลูกป่วยต้องให้อยู่บ้านจนหายดีจริงๆ แล้วจึงพากลับไป รร.
ย้ำนะครับ >> ปล่อยเด็ก มือเท้าปาก 1 คน หลุดเข้าไป การกระจายจะรวดเร็วมาก ผ่านมือของผู้ดูแล และ ของเล่นของใช้ที่ปนเปื้อน โดยเฉพาะ กลุ่มของ สถานรับเลี้ยงเด็กอายุน้อยๆ
*** ในบ้านถ้าลูกคนหนึ่งเป็น ต้องพยายามแยกของใช้ ที่นอน ของเล่นออกมา ผู้ดูแลต้องล้างมือบ่อยๆ เพื่อลดการส่งผ่านเชื้อไปอีกคน (ส่วนใหญ่ไม่ทันครับ กว่าจะรู้ว่าคนแรกเป็น คนถัดมาก็มีอาการแล้ว)
สุดท้ายจริงๆครับ คือ ควบคุมการระบาดได้เป็นดีที่สุด
เพราะ เราคาดเดาไม่ได้ว่า เด็กคนไหนจะอาการรุนแรง หรือ จะเจอสายพันธุ์ไหน ขึ้นสมองหรือไม่
กล้ามเนื้อหัวใจจะอักเสบหรือเปล่า >>> ควบคุมการระบาดสำคัญจริงๆ ครับ
ขอให้ทุกท่านปลอดภัยครับ
เดี๋ยว โรงเรียนไม่ส่องปาก ส่องคอก่อนเข้าเรียนกันแล้วครับ
ซ้ำหนักกว่าคือ ป้อนยากันฉ่ำ ที่ รร. เลยจ้า
#หมอจิรรุจน์
