28/03/2025
หลัง #แผ่นดินไหว : การดูแลสุขภาพจิตกับประสบการณ์ครั้งแรก 🌏🧠 #ระวัง บางคนอาจมีอาการคล้ายๆบ้านหมุนยาวต่อเนื่องหลายวัน หรือเครียดและวิตกเป็นระยะ
ก่อนอื่น ผมขอแสดงความเสียใจอย่างสุดซึ้งต่อผู้ที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์นี้ ขอส่งกำลังใจให้กับทุกท่าน และขอให้เราดูแลจิตใจซึ่งกันและกันในช่วงเวลาที่ยากลำบากนี้นะครับ 🤍🙏
🔶วันนี้ผมอยากพูดถึง การดูแลสุขภาพจิต ของพวกเรา เมื่อเผชิญกับเหตุการณ์ที่สะเทือนใจ เช่น เหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ ที่ส่งผลกระทบมาถึงประเทศไทยจากประเทศเมียนมาร์ในวันนี้
1] #รู้จักพฤติกรรมของ #แผ่นดินไหว คร่าว ๆ
▪️แผ่นดินไหวเป็นภัยธรรมชาติที่คาดการณ์ล่วงหน้าไม่ได้
▪️เมื่อเกิดจากจุดกำเนิด (center) ควรสังเกตความลึก เช่น ถ้าลึกไม่เกิน 10 กม. และความแรงเกิน 5 ริคเตอร์ การสั่นสะเทือนจะแพร่กระจายและสร้างความเสียหายได้มาก
▪️ภายหลังจากลูกแรกจะมี after shock ซึ่งโดยทั่วไปจะเบากว่าแรงตู้มแรก แต่ระยะเวลาเกิดไม่แน่นอน
▪️ถ้าลูกที่ 2 มาติดกันภายใน 2-5 นาที อาจรุนแรงกว่า
▪️ถ้าเกิน 10 นาทีแล้ว ความรุนแรงจะน้อยลง (จากข้อมูลหน่วยงานไต้หวัน) แต่ในไทยอาคารหลังปี 2550 อาจช่วยรับมือจากผลกระทบ [ข้อมูลจาก Curiosity Channel คนช่างสงสัย https://www.facebook.com/share/p/1BEmkS1PvX/ ]
▪️การเกิด after shock ถี่ ๆ หลังจากลูกแรก อาจช่วยลดพลังงานสะสมและลดความเสี่ยงที่จะเกิดลูกใหญ่ในอนาคต
▪️แท้จริงแล้วตัว after shock เองก็ไม่สามารถมาคำนวนเวลาที่จะเกิดได้จริงๆ มันแค่มีสูตรคำนวนแปรตามสเกลความแรง คำนวนรแค่ประมาณความแรงที่อาจจะเกิด อย่าไปแตกตื่นโพสต์บอกเวลาเป๊ะๆ และผมก็เห็นด้วยกับ คุณ Ched จาก X [https://x.com/worachetdee/status/1905528111024013686]
2] #สุขภาพจิต กับ แผ่นดินไหว
▪️จากเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้น หลายท่านอาจกำลังเผชิญกับความรู้สึกที่ไม่คุ้นเคย เช่น ความกลัว ความวิตกกังวล หรือความเครียด โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากเป็นครั้งแรกที่พบกับภัยพิบัติประเภทนี้
#สุขภาพอื่นๆ ที่เกิดขึ้นตามมา เช่น ภาวะบ้านหมุนต่อเนื่อง มึนๆยังคงอยู่
3]งานวิจัยจากหลายประเทศชี้ชัด หลังเผชิญ #แผ่นดินไหว ครั้งแรกอาจมีอาการทางสุขภาพจิต:
▪️ปฏิกิริยาเครียดเฉียบพลัน (Acute Stress Reactions)
เช่น กลัว วิตกกังวล นอนไม่หลับ หดหู่ สมาธิลดลง ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะ PTSD (ความผิดปกติหลังเหตุการณ์สะเทือนใจ)
▪️การสนับสนุนทางสังคมและคนรอบข้างสำคัญมาก
ชุมชน คนใกล้ชิด เพื่อน และครอบครัว มีบทบาทช่วยลดความเครียด ช่วยให้ผ่านช่วงเวลายากลำบากได้ดีขึ้น
▪️ดูแลสุขภาพกายช่วยลดผลกระทบต่อจิตใจ
ออกกำลังกาย ทานอาหารที่มีประโยชน์ พักผ่อนเพียงพอ ส่งผลดีต่อการฟื้นฟูสภาพจิตใจ
▪️ #การฟื้นฟูสุขภาพจิต ต้องใช้เวลา -->อาจมีช่วงรู้สึกดีขึ้นหรือแย่ลงสลับไปมา ซึ่งเป็นเรื่องปกติ ต้องค่อยๆทำความเข้าใจกับสถานการณ์นะครับ
▪️งดหรือลดการดูสื่อที่กระทบต่อสภาพจิตใจ เช่น เหตุการณ์ตึกถล่มหรือความเสียหายรุนแรงจากแผ่นดินไหว
⭕ สิ่งที่ทุกๆคนควรเตรียมและรับมือ หากเกิดขึ้นอีก (ซึ่งผมก็ไม่อยากให้เกิดขึ้น / แต่อาจเป็นผลของ after shock)
1. ประคองสติก่อนนะครับ
2. ปิดแก๊สหุงต้ม เครื่องใช้ไฟฟ้า ก่อนเลยถ้ากำลังใช้งาน
3. หากอาคารไม่เสียหาย อยู่ในบ้านได้ ให้เปิดประตูแง้มไว้ ป้องกันไม่ให้โครงสร้างมันเสีย เพื่อที่จะเปิดวิ่งหนีออกได้ทุกๆเวลา
4. ถ้าต้องออกจากอาคาร บ้านเรือน ไม่ต้องกังวลทรัพย์สิน เอาชีวิตก่อนครับ ไปที่โล่งแจ้ง ห่างไกลจากตึกสูงๆ
❤️สุดท้ายนี้ ขอให้ทุกท่านอย่าลังเลที่จะขอความช่วยเหลือจากบุคคลรอบข้างหรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตนะครับ และผมหวังว่า รัฐบาลเตรียมแผนรับมือที่ดีขึ้นในอนาคตพร้อมช่วยเหลือประชาชนอย่างทันท่วงที
ขอเป็นกำลังใจให้ทุกท่าน เราจะผ่านพ้นเหตุการณ์นี้ไปด้วยกันครับ 🤝❤️
เอกสารอ้างอิง
- Kane, J. C., Luitel, N. P., Jordans, M. J. D., Kohrt, B. A., Weissbecker, I., & Tol, W. A. (2018). Mental health and psychosocial problems in the aftermath of the Nepal earthquakes: findings from a representative cluster sample survey. Epidemiology and psychiatric sciences, 27(3), 301–310.
-Karim, Md Zawadul, et al. "Understanding mental health challenges and associated risk factors of post-natural disasters in Bangladesh: a systematic review." Frontiers in Psychology 15 (2024): 1466722.
-Lowe, Sarah R., et al. "Posttraumatic stress and depression in the aftermath of environmental disasters: a review of quantitative studies published in 2018." Current environmental health reports 6 (2019): 344-360.
-Akgül Gök, Fulya, et al. "The effect of empowerment interventions applied to geriatric patients receiving physical therapy on their depression and self-efficacy levels." Social Work in Public Health 38.3 (2023): 209-220.
-Raviola, Giuseppe. "Natural and humanitarian disasters, and mental health: lessons from Haiti." The Routledge Handbook of International Development, Mental Health and Wellbeing. Routledge, 2019. 235-250.
