Ergoterapist Sefa Turan

14/10/2026

Çocukların bilişsel gelişimi doğuştan gelen özelliklerle birlikte deneyimlerin ve çevrenin etkisiyle şekillenir. Ebeveynlerin günlük yaşamda farkında olmadan yaptığı bazı şeyler ise çocukların düşünme, öğrenme, problem çözme ve kendi kendini yönetme becerilerini destekleyebilir. 🌱

1️⃣ Bazen sıkılmalarına izin verin.
Her boşluğu etkinliklerle doldurmayın. Yapılandırılmamış zaman, çocukların kendi fikirlerini üretmesine ve yeni oyunlar keşfetmesine fırsat verir.

2️⃣ Onlarla bol bol sohbet edin.
Karşılıklı konuşmalar dil gelişimini destekler. Yeni kelimeler kullanın, düşüncelerini dinleyin ve sorularına geçiştirmeden cevap verin.

3️⃣ Onlara basitçe gününüzü ve başka bilgiler anlatın.
Bu anlatımlar kelime dağarcığını, hayal gücünü ve anlatılanlar üzerine düşünme becerisini besler.

4️⃣ Hemen yardım etmek yerine denemelerine fırsat verin.
Yaşlarına uygun zorluklarla karşılaşmaları, çözüm üretmelerine ve kendi becerilerine güvenmelerine yardımcı olur.

5️⃣ Özgürce oyun oynamalarına alan açın.
Oyun sırasında çocuklar plan yapar, kurallar oluşturur, sorunları çözer ve duygularını yönetmeyi deneyimler.

6️⃣ Sorularını ciddiye alın.
“Gökyüzü neden mavi?” gibi sorular, çocuğun dünyayı anlamlandırma çabasının bir parçasıdır. Cevabı hemen vermek yerine birlikte araştırmayı deneyin.

7️⃣ İlgi duydukları şeyleri takip edin.
Çocuğun merak ettiği konulara zaman ayırması, öğrenmeye aktif katılmasını ve bir konu üzerinde derinleşmesini destekler.

Çocuğun gelişimini desteklemek için her an öğretici bir etkinlik planlamanız gerekmiyor. Bazen beklemek, dinlemek, birlikte düşünmek ve kendi başına denemesine izin vermek de öğrenmenin önemli bir parçasıdır.

08/10/2026

Bu hareketi yapmada kötü niyet yoktur. Ama bebek bu hareketten bebek mesela şunları algılayabilir:

1️⃣ Bebeğin sinir sistemi sürprizden hoşlanmaz 🧠
Yeni doğan ve küçük bebeklerde ani pozisyon değişikliği, yerçekimi hissinin değişmesi ve beklenmedik dokunuş irkilme (Moro) refleksini tetikleyebilir. Sürekli arkadan, görmediği bir yerden gelen eller bebeğin kendini "güvende" hissetmesini zorlaştırabilir. Bebek her seferinde sakinleşmek zorunda kalır.

2️⃣ Beden farkındalığı ve beden bütünlüğü 🌱
Bebek, bedeninin kendisine ait olduğunu yaşadıklarıyla öğrenir. "Beni alacaklar, ben de buna hazırım" deneyimi, sınırlara saygı duyulan bir ilişkinin ilk örneğidir. İleride "dur", "hayır", "izin vermiyorum" diyebilmenin temeli de bu küçük günlük anlarda atılır.

3️⃣ Öngörülebilirlik = güven 🤝
"Seni şimdi kucağıma alacağım" cümlesi bebeğe ne olacağını haber verir. Bebek kelimeyi anlamasa bile ses tonunu, yüzü ve ritmi öğrenir. Her gün aynı sırayla yaşanan bu an, "yanımdaki kişi güvenilir" duygusunu besler.

07/10/2026

Bir çocuğu o anda teselli etmek ile duygusal becerisini uzun vadede geliştirmek iki ayrı iştir.

✨ "Hissettiğin şey geçerli" demek, çocuğun anlamasını destekler.
✨ Duyguya birlikte isim vermek, ifade etmesini destekler.
✨ "Ne olursa olsun yanındayım" demek ise, duygusunu saklamak yerine gerçekten düzenleyebilmesi için ihtiyaç duyduğu güveni verir.

Çocuk, duygusunu göstermenin sevginizi kaybettirmeyeceğini bildiğinde, o duyguyla başa çıkmayı öğrenir.

📌 Kaydet, çocuğunun yanında zorlanan bir ebeveynle paylaş.
💬 Sen en çok hangi cümleyi kullanıyorsun? Yaz konuşalım😎

Not: Bu içerik tıbbi veya profesyonel ebeveynlik tavsiyesi değildir, yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Özel bir durumda mutlaka bir sağlık veya çocuk gelişimi uzmanına danışın.

02/10/2026

Bir akşam koltukta şöyle bir uzanmışsınız ya da mutfakta yemek yapıyorsunuz… Aniden ayağınızda öyle bir acı hissediyorsunuz ki neye uğradığınızı şaşırıyorsunuz. Bakıyorsunuz, bizim ufaklık gelmiş, gözlerini süzerek bütün gücüyle ayağınıza yapışmış! O can havliyle insanın ağzından ilk çıkan şey genelde "Yapma!", "Canım acıdı ama!", "Niye ısırıyorsun durup dururken?" oluyor. Çok haklı bir tepki, can bu nihayetinde. Ama işin aslı hiç de sandığımız gibi değil.
Çocuklar biz yetişkinler gibi değil; kafaları karıştığında, aşırı heyecanlandıklarında ya da günün yorgunluğu üstlerine çöktüğünde "Ben şu an çok doldum" diyemiyorlar. O biriken duygu bir yerden patlamak istiyor. Çene de vücudun en güçlü yeri. Çocuğunuz çenesini var gücüyle bir şeye sıktığı an, beyni sanki derin bir "of" çekiyor ve rahatlamaya başlıyor. Yani o an ayağınıza yapışması size bir düşmanlığından ya da şımarıklığından değil; sadece kendince rahatlamaya çalışıyor. Ayağınız da o an gözünün önündeki en kolay, en yumuşak hedef!
Peki ne yapacağız? Can acısıyla çığlık atıp büyük tepkiler verirsek, çocuk bunu eğlenceli bir oyuna çevirebilir. Bunun yerine sakince ayağımızı çekip "Ayağım ısırmak için değil, canım acıyor" demek yeterli. Sonra da o çenede biriken hırsı boşaltması için eline hemen sert bir havuç, salatalık ya da elma vermek gerekiyor. Bırakın hırsını ondan çıkarsın.
Çocukların bu garip hareketlerinin arkasındaki dili çözdükçe, ebeveynlik gerçekten çok daha az yorucu bir hale geliyor.
Bedenlerinin ne anlatmak istediğini, bu duyusal süreçleri ve çocukların gizli dünyasını daha yakından tanımak isterseniz; profilimdeki "Duyu Bütünlemenin Serüveni" kitabına göz atabilirsiniz.

26/09/2026

Kriz anında amaç çocuğa bir şey öğretmek değil, önce sinir sisteminin yeniden sakinleşmesine yardımcı olmak. Bunun için:

* Konuşmayı azaltın: Uzun açıklamalar ve art arda sorular yerine “Yanındayım”, “Güvendesin” gibi kısa cümleler kullanın.
* Talebi geçici olarak azaltın: Örneğin giyinmesini istiyorsanız ve kriz başladıysa “Hadi giyin” diye ısrar etmek yerine önce sakinleşmesine fırsat verin.
* Uyaranları azaltın: Gürültüyü, kalabalığı ve gereksiz konuşmayı azaltıp mümkünse daha sakin bir alana geçin.
* Hareket ihtiyacı varsa uygun bir alternatif sunun: Güvenli bir alanda yürümesine, sallanmasına veya daha önce işe yaradığı bilinen bir düzenleme aktivitesine izin verilebilir.
* Kendine ya da çevresine zarar verme riski varsa öncelik güvenliktir: Tehlikeli nesneleri uzaklaştırın ve gerekiyorsa profesyonel destek alın.

Aynı durum tekrar ediyorsa davranışın öncesini, çocuğun ne yaptığını ve sonrasında ne olduğunu gözlemlemek, uygun desteği belirlemek açısında yapacağınız en iyi destektir. Sizin çevrenizdeki çocukları neler tetikliyor?

24/09/2026

18/09/2026

Nörobilimsel çalışmalar, beynin tehdit algılamadığı ortamlarda öğrenme hızının maksimuma ulaştığını gösteriyor. Ortamda hata yapma baskısı, yaralanma riski ya da başarısızlık stresi olmadığında, zihnimizin savunma mekanizmaları devreden çıkar ve beyin tüm kapasitesini yeni bir bilgiyi işlemeye ayırır.
Öğrenme sürecine tanıdık ve güvenli nesneler dahil edildiğinde ise bu mekanizma çok daha verimli çalışır. Birey halihazırda dokusunu ve kontrolünü bildiği bir materyalle çalışırken, beyin ekstra bir uyum sağlama stresi yaşamaz. Bu durum:
Nöronal Bağlantıları Hızlandırır: Motor planlama merkezleri, zihinsel provayı doğrudan fiziksel beceriye dönüştürür.
Kas Hafızası Oluşturur: Baskısız ortamda tekrarlanan hareketler, beyincik (cerebellum) tarafından kalıcı birer otomatik beceri olarak kaydedilir.
Özgüveni Destekler: Risk barındırmayan kontrollü deneyimler, karmaşık görevlerin bile kaygı duyulmadan kolayca öğrenilmesini sağlar.
Kısacası; riskiz simülasyonlar ve tanıdık araçlarla yapılan pratikler, en karmaşık becerilerin bile beyne kalıcı ve zahmetsizce kazandırılmasını sağlayan en etkili öğrenme yoludur.

16/09/2026

Bu davranışın altında duyusal ihtiyaç, hareket ihtiyacı, iletişim güçlüğü, kaygı, ağrı/rahatsızlık veya kendini düzenleme ihtiyacı gibi farklı nedenler olabilir.

Burada amaç çocuğun davranışı o şiddete ulaştığında müdahale etmek değil. Davranışın öncesindeki küçük sinyalleri fark edip çocuğa daha uygun bir düzenleme yolu sunmak.

Örneğin huzursuzlanmaya başladığında mola vermek, çevresel uyaranları azaltmak, uygun hareket ihtiyacını karşılamak veya iletişim kurabileceği bir alternatif oluşturmak gibi.

Çocuğu sadece davranıştan uzaklaştırmak değil, o davranışa neden olan ihtiyacı anlamak ve daha güvenli bir alternatif öğretmek asıl hedef olmalı.

10/03/2026

Bilimde buna fetal mikrokimerizm denir. Hamilelik sırasında bebeğe ait bazı hücreler annenin kan dolaşımına geçer ve kalp, beyin, tiroid gibi farklı dokulara yerleşebilir. Daha da ilginci, bu hücreler sadece orada kalmaz; bazı araştırmalar annede bir hasar veya hastalık oluştuğunda bu hücrelerin o bölgeye doğru hareket ettiğini ve yaralanan dokuların çevresinde yoğunlaştığını göstermektedir. Örneğin kalp hasarı yaşayan annelerde bebeğe ait hücrelerin kalp dokusunda toplandığı görülmüştür. Yani çocuk doğup büyüse bile, ona ait bazı hücreler yıllarca annenin bedeninde yaşamaya devam eder ve anne ile çocuk arasındaki bağın sadece duygusal değil, hücresel düzeyde de sürdüğünü gösterir.

̇le

07/03/2026

Basit gibi görünen dokunuşun, bir çocuk için ne kadar büyük bir anlam taşıyabildiğini tahmin bile edemezsiniz. Ben anlatayım dokunma duyusu, gelişimin en erken ve en güçlü duyularından biridir. Ten üzerinde yumuşak bir temas; derideki alıcıları uyarır ve beyne “güvendeyim” mesajı gönderir.

Bu yüzden bazı çocuklar saçlarının okşanmasından, sırtlarının sıvazlanmasından ya da tenlerinde gezinen nazik bir dokunuştan büyük bir rahatlama ve huzur hisseder. Bazen bu sadece bir sevgi gösterisi değildir; aynı zamanda bedenin kendini sakinleştirmesinin ve dünyayı daha güvenli hissetmesinin yollarından biridir. Bunu sevenler ve sevmeyenler var mı?