10/12/2026
Bước ra khỏi vùng an toàn - học tiếng Anh!
- Trích "Từ Kiến trúc sư thành Bác sĩ tại Hoa Kỳ"
Tiếng Anh là vấn đề khó nhất khi tôi qua Mỹ. Vốn tiếng Anh mấy năm học ở Việt Nam chỉ giúp tôi xin được việc làm không cần phải giao tiếp nhiều ở một hãng sản xuất bàn ghế văn phòng. Trong hãng, ai chỉ gì tôi làm đó vì không thể nói tiếng Anh nhiều.
Tôi sớm nhận ra muốn thành công tại Mỹ, đầu tiên tôi phải giỏi tiếng Anh. Ban ngày đi làm, ban đêm tôi đi học tiếng Anh vỡ lòng ESL (English as a Second Language) để cải thiện vốn liếng ngoại ngữ.
Tôi học chung với hai chị từ Việt Nam mới qua Mỹ theo chồng, một bác gái người Mễ (Mexico) theo con bảo lãnh và hai mẹ con người Trung Quốc. Nghe bác người Mễ và cô người Trung Quốc nói tiếng Anh, tôi mừng thầm vì cứ tưởng tiếng Anh của mình đã tệ lắm rồi, hóa ra có người tệ hơn.
Sau này tôi mới biết các bạn Ấn Độ nói tiếng Anh cực kỳ khó nghe, khó hơn cả giọng Trung Quốc và Mễ cộng lại. Tôi kể cho cô giáo dạy ESL nghe tôi đã từng học đại học tại Việt Nam và muốn học tiếp đại học bên Mỹ.
Cô giáo tôi, một người Mỹ gốc Âu (da trắng) đã nghỉ hưu, rất ủng hộ tôi học tiếp lên đại học. Bà nói tôi nên bắt đầu học ở cao đẳng cộng đồng (community college) để cải thiện tiếng Anh và sau này xin chuyển lên đại học (university).
Ước mơ học lại đại học của tôi bừng cháy sau khi nói chuyện với cô. Một lần nữa, tôi nhận ra rằng nếu bạn đangbế tắc và nản chí, chỉ cần một lời khuyên đúng lúc, bạn sẽ vượt qua được.
Sau hai tháng miệt mài học ESL, tôi được thầy cô khuyến khích chuyển lên cao đẳng cộng đồng (community college). Chỗ tôi ở gần hai trường cao đẳng cộng đồng. Một trường ở thành phố Grand Rapids cách nhà tôi 40 phút lái xe, có nhiều sinh viên châu Á và Việt Nam. Trường kia ở thành phố Muskegon cách nhà tôi 50 phút lái xe, có rất ít sinh viên Việt hoặc châu Á.
Đa số các học sinh gốc Việt Nam chỗ tôi ở đều chọn trường tại thành phố Grand Rapids vì có nhiều người Việt nên dễ nói chuyện và làm quen. Tôi hỏi ý kiến cô giáo ESL thì bà khuyên tôi nên ra khỏi “vùng an toàn” (comfort zone) của mình. Bà nói tôi đừng nên đi học trường có nhiều sinh viên Việt vì tôi sẽ thấy thoải mái giao tiếp trong vùng an toàn của mình. Trái lại, tôi nên chọn một trường mà tôi chưa quen biết nhiều bạn. Tại môi trường mới, tôi sẽ không có cảm giác “thoải mái”, tôi phải tự học tiếng Anh và tự học cách sống sót.
Nghe lời bà, tôi chọn học trường ở Muskegon, nơi chỉ có bốn sinh viên Việt Nam, trong đó có hai đứa đang yêu nhau. Bạn tôi tại trường này hầu như toàn sinh viên Mỹ. Về sau, tôi nhận ra đây là một trong những lời khuyên tốt nhất. Tôi đã rất vất vả để sống sót tại trường mới do không có ai giúp đỡ. Tôi phải giao tiếp với nhiều người nước ngoài. Tôi gia nhập nhiều nhóm bạn khác nhau, tập “tám” với các bạn gốc Mễ, Trung Quốc, Philippines, Trung Đông và cả châu Phi.
Những buổi họp nhóm đầu tiên, tôi cảm giác xấu hổ khi không ai hiểu tôi đang nói gì. Tôi cứ lặp đi lặp lại “So, you know… And you know…” (Vậy, bạn biết đó… Và bạn biết đó…) cộng thêm huơ tay múa chân. Đã có lúc tôi chán đến nỗi muốn bỏ cuộc vì tiếng Anh tôi nói không ai hiểu. Nhớ đến lời cô giáo dặn, tôi tập nói tiếng Anh chậm lại và cứ nói cho đến khi họ hiểu. Sau này, tôi nhận ra nói chậm và rõ là điều quan trọng nhất khi giao tiếp. Các diễn giả chuyên nghiệp người bản xứ như Tổng thống Obama nói tiếng Anh cũng rất chậm.
Để tăng thêm phần khó khăn, tôi đăng ký học lớp Giao tiếp (Communication) và Xã hội học (Sociology), trong đó tôi phải liên tục đứng trước lớp nói chuyện. Về sau, các kiến thức từ hai lớp này là nền tảng cho tôi luyện kỹ năng nói chuyện trước đám đông. Mùa học đầu tiên tại Muskegon, tôi đã sống sót trong vùng không phải an toàn của mình. Chẳng những vậy, tôi toàn được A, chỉ có một con A-. Những mùa kế tiếp, để rút ngắn thời gian học, tôi đăng ký nhiều lớp hơn. Tôi bắt đầu lấy 18 tín chỉ (sinh viên toàn thời gian thường lấy 12 tín chỉ một mùa), và tăng dần đến 27 tín chỉ mùa cuối cùng.
Vì đang học Kiến trúc tại Việt Nam nên tôi quyết tâm học tiếp Kiến trúc tại Mỹ. Tại trường Muskegon, tôi chọn học chương trình Kiến trúc đại cương (Pre-architecture) gồm các lớp Vẽ, Toán cao cấp, Kết cấu, Hội họa, Mỹ thuật, Lịch sử kiến trúc và Nặn tượng làm gốm. Bên cạnh đó, việc ba tôi nhập viện liên tục khiến tôi bắt đầu nghĩ đến ngành Y, nhưng ý nghĩ đó vẫn chưa đủ mạnh để tôi từ bỏ Kiến trúc.
Thầy tôi tại Muskegon nói nếu muốn tiếp tục học Kiến trúc, tôi nên học lên các trường đại học Kiến trúc hàng đầu tại Mỹ vì sẽ dễ xin việc làm. Thầy cũng khuyên tôi nên đăng ký nhiều lớp lịch sử kiến trúc và nghệ thuật với tập viết luận văn chuyên ngành.
Đích nhắm của tôi là trường Kiến trúc của đại học Michigan tại Ann Arbor và đại học California tại Berkeley (UC Berkeley), những trường đại học công lập đào tạo ngành Kiến trúc tốt nhất tại Mỹ.
(còn tiếp)
---
Dr. Wynn Tran.
