05/12/2023
#වකුගඩු_රෝග... -02
ඒ මගේ oncall දවස..වෙෙද්‍ය වාට්ටුවේ සීමාවාසික වෙෙද්‍යවරයාගෙන් ඇමතුමක්..
" අපිට patient කෙනෙක් ඇවිත් ඉන්නවා.ඩයලිසිස්(රුධිර කාන්දු පෙරනය) වලට එවලා තියෙන්නේ.patient ටිකක් bad වගේ.."
වැඩි වෙලා නොගෙන රෝගීයා බලන්න ගිය මට දැක ගන්නට ලැබුණේ උග්‍ර වකුගඩු අකර්මන්‍ය (acute kidney injury) වීමේ ලක්ෂණ සහිතව සිටි අවුරුදු 55 පමන කාන්තාවක්..රෝගියාට සිහිය නොතිබූ නිසා පවුලේ අයට කතා කළා,
අනේ ඩොක්ටර් දැන් දවස් දෙකකට කලින් මෙයාට සර්පයෙක් දෂ්ඨ කලා.වෙදමහත්තයගෙන් බේත් කළා.අද උදේ වෙනකොට හොඳටම අමාරු වුණා.ඒකයි ඉස්පිරිතාලෙට ගෙනාවේ..
වරද කාගේදැයි මම නොදනිමි.මම හෙළ වෙදකම සුළු කොට නොතකිමි.නමුත් මෙවැනි රෝගීන් අපට ඉතා සුලභව මුනගැසේ..
මෙයට මූලිකවම හේතු වී ඇත්තේ සමාජයේ ඇති නොදැනුවත්ක්ම යැයි මම සිතමි.
ඒ නිසා වකුගඩු රෝග හදුනා ගන්නේ කෙස්දැයි අපි බලමු.
ප්‍රධාන වශයෙන් අපි වකුගඩු රෝග කොටස් දෙකකට වෙන් කර ප්‍රතිකාර ලබා දෙන්නෙමු.
(01) උග්‍ර වකුගඩු අකර්මන්‍ය (acute kidney injury)
(02) නිධන්ගත වකුගඩු අකර්මන්‍ය (chronic kidney injury)
උග්‍ර වකුගඩු අකර්මන්‍ය (acute kidney injury)
====================================
මෙම තත්ත්වය ඇති වීමට හේතු,
1. සර්පයන් දෂ්ඨ කිරීම(ප්‍රධාන වශයෙන් පොළොං විශ වකුගඩු අකර්මන්‍ය කරයි)
2. ඖෂධ අධි මාත්‍රාවෙන් ලබා ගැනීම
3. වල් නාශක,කෘමි නාශක පානය
4. ස්වාභාවික ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය සම්භන්ධ රෝග
(acute nephritic syndrome ,interstitial nephritis)
4. මුත්‍රා ගල්, මුත්‍රා මාර්ගයේ පිළිකා තත්ත්වයන්, පිරිමින්ගේ පුරස්ථි ග්‍රන්ති ඉදිමීම ආදිය නිසා හදිසියෙන් මුත්‍රා මාර්ගය අවහිර වීම
5. අධික විජලනය,රුධිර පීඩනය අඩු වීම,අධික රුධිර වහනය,බරපතල පිළිස්සුම් තුවාල හා බරපතල ශල්‍ය කර්ම වලින් පසුව ආදිය නිසා වකුගඩු වලට සපයන රුධිරය අඩු වීම.
6. ඇතැම් රෝග නිසා වකුගඩු වලට රුධිරය සැපයෙන රුධිර වාහිනී හදිසියේ අවහිර වීම.
උදා:- HUS,ITP
6. ඇතැම් විශබීජ මගින්ද සෘජුවම වකුගඩු අකර්මණ්‍ය කරනු ලැබේ.
7. ගර්භනී අවස්ථාවේදී ඇතිවන සමහර සංකුලතා නිසාද වකුගඩු හදිසියෙන් අකර්මණ්‍ය විය හැක.මෙය ඉතා විරල අවස්ථාවකි.
~ placenta previa (වැදෑමහ සම්පූර්ණයෙන්ම පහතින් පිහිටීම)
~placental abruption.(වැදෑමහ හදිසියෙන් ගැළවී යාම)
#රෝග_ලක්ෂණ:-
-- මුත්‍රා පිටවීම අඩුවීම
-- ඇතැම් විට මුත්‍රා රතුපාට වීම
-- සිරුර ඉදිමීම.
-- මහන්සි ගතිය.
-- කෑම අරුචිය.
-- ඔක්කාරය හා වමනය.
-- අත් වෙව්ලීම.
-- රුධිර පීඩනය ඉහළ යාම.
-- වලිප්පුව
-- සිහි මඳ ගතිය.
-- අසාමාන්‍ය රුධිර වහනය.
-- කොන්දෙ වේදනාව.
-- කටට ලෝහ රසක් දැනීම (metallic taste)
මෙසේ උග්‍ර වකුගඩු අකර්මන්‍ය (acute kidney injury) සිදු වීමට ඇති අවධානම වැඩි වෙන හේතු...
=================================
-- නිධන්ගත වකුගඩු රෝගයක් පැවතීම (chronic kidney injury)
-- අක්මා රෝග පැවතීම
-- පාලනය නොවූ දියවැඩියාව
-- අධික රුධිර පීඩනය
-- හෘදය අකර්මණ්‍ය වී තිබීම.
-- අධික තරබාරු බව.
ඊළඟ ලිපියෙන් නිධන්ගත වකුගඩු අකර්මන්‍ය (chronic kidney injury) පිළිබඳව කතා කරමු...
සැකසුම:-
වෙෙද්‍ය . සුභාෂිනී සමරකෝන්
